ԵՐԳԻՉԸ` ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԱՅՐ

Շառլ Ազնաւուրին համարեա ամէն հայ ճանաչում է: Ֆրանսահայ անւանի երգիչ եւ դերասան, որը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետութիւնը միջազգային կազմակերպութիւններում, այդ թւում Իւնեսկոյում: Նա եղեռնի սարսափներն ապրած ընտանիքի զաւակ է, որը Հայաստանի անկախութիւնից յետոյ ոչ մի ջանք չի խնայել ծառայելու Հայաստանին եւ հայ ժողովրդին: Այժմ նա այն եզրակացութեան է հասել, որ ցեղասպանութեան բառի վրայ պնդելը արդիւնաւէտ չի կարող լինել, եւ իր փորձառութիւնից ելնելով, ասում է, որ ներկայի գործելակերպով, ոչ ոք չի օգնելու հայերին: Այս հարցերի մասին նա պարզ լեզւով խօսել է Ֆրանսիայում ֆրանսերէնով հրատարակւող "Նուվել դ՛Աղմէնի" ամսաթերթին տւած հարցազրոյցում: Հարցազրոյցը տպագրւել է այդ թերթի Հոկտեմբերի համարում եւ բնականաբար արժանացել է խիստ քննադատութիւնների: Ստորեւ ներկայացնում ենք հարցազրոյցը թարգմանաբար, յետոյ` Հայկ Նագգաշեանի քննադատական յօդւածը դրա մասին: Հարցազրոյցի հայերէն թարգմանութիւնը փոխ է առնւած հայաստանեան "Հետք" կայքից:
 


ՇԱՌԼ ԱԶՆԱՒՈՒՐԻ ՑՆՑՈՂ ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑԸ
"ԻՆՁ ՀԱՄԱՐ ՄԻԵՒՆՈՅՆ Է, ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԻՒՆ, ԹԷ ԱՅԼ ԲԱՌ"

 


Vivement dimanche (Վիւըման դիմանշ) հաղորդման Սեպտեմբերի 4-ի թողարկման ժամանակ հաղորդավար Միշել Դրիւկերի` ցեղասպանութեան մասին հարցին Շառլ Ազնաւուրը պատասխանել է. "Դա խանգարող բառ է, այն նաեւ ինձ է խանգարում, այն, ինչ հիմա կասեմ, կարող է ինձ մէջքով դարձնել որոշ հայերի նկատմամբ, բայց ես կարծում եմ` դա կարեւոր չէ: Եթէ իսկապէս թուրքերը ազնւութիւն ունեն ասելու, որ իրենց խանգարողը "ցեղասպանութիւն" բառն է, մենք այլ բառ կը գտնենք, միայն թէ սահմանները բացւեն, եւ թուրքական կառավարութիւնը մտածի մեզ հետ երկխօսութիւն սկսելու մասին": Լրագրողի այն նկատառմանը, թէ "1.5 մլն-ը պատկառելի թիւ է փոքրիկ երկրի համար", Ազնաւուրը պատասխանել է. "2 թէ 1.5 մլն, նոյնն է: Երբ սպանում են 2 երեխայ կամ 1.5 մլն հայ կամ 6 մլն հրեա, նոյնն է: Սպանել են, ցանկացել են սպանել, դա է կարեւոր":

Նուվէլ դ՛Աղմէնի - "Vivement dimanche"-ի ժամանակ արւած Ձեր յայտարարութիւններով Դուք միայն ընկերներ ձեռք չբերեցիք:
Շառլ Ազնաւուր - Ես սկսում եմ ձանձրանալ դրանից: Մենք յաջողութեան չենք հասնի, մենք երբեք յաջողութեան չենք հասնի: Մեր հակառակորդները մեզանից ս-պասում են, որ նրանք, ովքեր դեռ յիշողութիւն ունեն, մեռնեն, որպէսզի դրանից պրծնեն: Ո՞ր երկիրն է աջակցել մեզ: Ոչ մէկը: Ֆրանսիան ճանաչել է այն, ինչ ճանաչել է, բայց նա աւելի հեռուն չի գնայ: Ոչ մի երկիր չի գայ դէպի մեզ: Երբեք:
Աւելին, յեղափոխութիւն անող արաբները երազում են քեմալական մոդելի հիման վրայ կառավարութիւն ստեղծել": Սա ջուր է լցնում թուրքերի ջրաղացին, որոնք հարստանում են եւ զբաղեցնում էլ աւելի մեծ տեղ: Նրանք արդէն "Մեծ քսանեակի" անդամ են: Նրանք անգամ չեն անհանգստանում Եւրամիութիւն մուտք գործելու մասին: Իսկ ո՞ւր ենք գնում մենք: Այս ընթացքում Հայաստանը տառապում է, ամէն օր Հայաստանը դատարկւում է: Քիչ ժամանակ անց այն կը դառնայ մի դատարկ խխունջ: Ո՞ւմ է դա ձեռնտու: Երեք մաֆիոզի՞: Եւ հարիւր միլիոնաւոր աղքատ մարդիկ կը սփռւեն աշխարհով մէկ:
Այս բոլոր իրողութիւններն ինձ անհանգստացնում են: Իսկ մենք մնում ենք կենտրոնացած ցեղասպանութիւն բառի վրայ,որը թուրքերը շահարկում են: Արդ, ուրեմն, ես հարց եմ տալիս թուրքերին. "Եթէ դա ցեղասպանութիւն չէ, ապա ինչպէ՞ս կոչել մի ժողովրդի բնաջնջումը: Ինչպէ՞ս էք դուք այն անւանել ժամանակին: Ինչպէ՞ս էր Աթաթուրքն ինքը որակել այդ իրավիճակը: Դա եմ ես ուզում: Ինչպէ՞ս դա կը կոչւէր մինչեւ "ցեղասպանութիւն" բառը հնարելը: Կոտորա՞ծ: Հայերի կոտորա՞ծ: Եթէ դուք չէք ուզում օգտագործել "ցեղասպանութիւն" բառը, գոնէ խոստովանէք, որ դա կոտորած է եղել: Եթէ մենք դրան հասնենք, մենք մեծ յաջողութիւն կունենանք":
Հայաստանը մեծ վտանգի մէջ է, եւ բոլորը յապաղում են ցեղասպանութիւն բառի վրայ: Ես չեմ տեսնում, թէ դա ինչպէս է նպաստում երկրի առաջընթացին: Ո՞ւր է տանում մեզ այդ տրամաբանութիւնը: Մարդիկ, ովքեր քննադատում են ինձ նման կարծիք յայտնելու համար, ո՞ւր են նրանք: Ի՞նչ են նրանք անում Հայաստանին օգնելու համար: Ո՞ր պահին են նրանք գումար ուղարկում: Եւ նրանք ինձ դա՞ս պիտի տան: Այդ ես եմ առաջինը նրանց դաս տւել: Ես այս մասին խօսել եմ ԱՄՆ-ից մի հայ փաստաբանի հետ, որի գրասենեակում առնւազն 300 իրաւաբան է աշխատում: Նա միւսների պէս էր մտածում: Բայց, երբ ես նրան բացատրեցի իմ տեսակէտը, նա ինձ ճիշտ համարեց:
Ես քաղաքական գործիչ չեմ: Ես դրանից ոչինչ չեմ հասկանում: Ես միայն մի բան գիտեմ. մենք մի կտոր փոքր ու դժբախտ երկիր ունենք, որն արդէն երկրորդ անգամ գրեթէ մեռնում է: Եւ մենք այլ բանի մասին ենք խօսում:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Մինչդեռ Դուք ցեղասպանութեան խնդրի շուրջ շատ ակտիւ էք եղել, յատկապէս երբ հարցը Սենատում էր քննարկւում: Դուք եկաք` խօսելու Սենատի առջեւ
Շ. Ա. - Եւ դա ինչ տւեց:

Նուվէլ դԱղմէնի- Դուք մասնակցել էք միտինգների
Շ. Ա. - Եւ դա ինչի՞ն է ծառայել:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Դուք սիւնակներ էք տպագրել թերթերում
Շ. Ա. - Եւ դա ինչի՞ն է ծառայել: Դա մեզ ո՞ւր է տարել: Ի՞նչ աւել բան է դա մեզ տւել: Եթէ հաշւենք մետրերով` սկսած մի P կէտից, քանի՞ միլիմետր ենք առաջ գնացել: Զրօ:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Դուք իսկապէս տպաւորութիւն ունէք, որ մենք առաջ չե՞նք շարժւել:
Շ. Ա. - Չենք շարժւել եւ չենք շարժւի: Երբեք: Ինձ պարբերաբար հրաւիրում են Թուրքիա: Թուրքիայի արտգործնախարարն անգամ ինձ հրաւիրել է արձակուրդս անցկացնելու իր մօտ: Որպէսզի համաձայնութեան գանք, թէ ինչ ենք պահանջելու: Բայց քաղաքական պարտիաներ չխաղանք, մէկի կամ միւսի պարտիզանական հետաքրքրութիւնների համար: Ինձ հետաքրքիր չէ, թէ ով կը լինի Հայաստանի յաջորդ նախագահը: Ես ուզում եմ, որ սահմանը բացւի, եւ այս երկիրը մի փոքր շունչ քաշի:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Դուք շի՞շ էք նետում ծովի մէջ:
Շ. Ա. - Այո, ես միշտ լաւ բաներ եմ ասում թուրքերի մասին: Ես կարծում եմ, որ հետաքրքիր ազգ են: Թուրքիայում չկայ մի հայ, որ ասի, որ չի սիրում թուրքերին: Չեն սիրում, հաւանաբար, նրանց պահւածքը, նրանց քաղաքականութիւնը, բայց ոչ ժողովուրդն ինքնին: Իմ նպատակն է, որ մի փոքր առաջ գնանք:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Դուք հիասթափւած չէ՞ք 2009-ին Ցիւրիխում ստորագրւած արձանագրութիւնների ձախողումից:
Շ. Ա. - Դրանք երեկոյեան ստորագրւեցին, բայց յաջորդ օրն իսկ արժէզրկւեցին: Ես հիասթափւած չէի, որովհետեւ կասկածում էի, որ այդպէս էլ կը լինի: Ինչո՞ւ: Թուրքերի հետ ոչ մի պայմանագիր այդպէս էլ չի հաստատւել: Միշտ ինչ-որ պահ է գալիս, երբ կամ նրանք են նահանջում, կամ մենք ոչինչ չենք կարողանում անել: Այս միտմանն այսօր նպաստում է նրանց ռազմավարական դիրքը: Նրանք իրենց ուժեղ են զգում եւ աւելի ու աւելի քիչ են հակւած զիջումների: Ուրեմն, ի՞նչ պէտք է անենք: Ես ցանկանում եմ, որ ոչինչ էլ չանենք: Այլեւս պէտք չէ ինձ վրայ յոյս դնել: Դա ինձ յոգնեցրել է: Ես չեմ ցանկանում իմ ուժերը անիմաստ վատնել:
Թուրքերը մի ազգ են, որոնց հակաճշմարտութիւններ են ուսուցանել: Նրանց սխալ բաներ են սովորեցրել: Մեկնարկենք այն կէ-տից, որտեղ նրանք են եւ սովորեցնենք նրանց հակառակը:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Պէտք է խելացի՞ լինել երկուսի փոխարէն:
Շ. Ա. - Խելացի մէկ բառով: Ամէն դէպքում պէտք է գործել: Նախաձեռնութեամբ հանդէս գալ: Ես իմ հերթին Ձեզ մի հարց եմ տալիս. որքա՞ն ժամանակ են թուրքերն ապրում մեր տարածքներում: Ես չեմ խօսում այն մասին, որ նրանք մեզնից խլել են, այլ դրանից առաջ:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Դարեր: Մօտաւորապէս 1000 տարի:
Շ. Ա. - Գերմանացիներն այլեւս չեն պահանջում Էլզաս-Լոթարինգիան, իսկ մենք (նկատի ունի ֆրանսիացիներին - "Հետք") այլեւս չենք մտածում Ռուհրի մասին: Պէտք է գոնէ խելացի լինել: Պէտք է հասկանալ իրերի դրութիւնը: Այս ամէնը վերջացած է: Ես աւելի հեռուն կը գնամ: Եթէ անգամ նրանք մեզ վերադարձնեն տարածքները, ո՞վ կը գնայ: Ո՞վ կը գնայ ապրելու այդ տարածքների վրայ: Ոչ ոք: Իրատես լինենք: Խելացի լինենք: Հաշւարկենք:

 

Ազնաւուրի արձանը Գիւմրիում


Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Բայց Դուք տպաւորութիւն չունէ՞ք, որ հայկական իշխանութիւնները լաւ են տիրապետում խնդրին եւ այս ոլորտում գործերը ճիշտ են առաջ տանում:
Շ. Ա. - Ես այդ մասին ոչինչ չգիտեմ: Յաջորդ անգամ այդ մասին կը խօսենք իշխանութիւնների հետ: Ես չեմ ուզում առաջ գնալ` առանց նրանց կարծիքն իմանալու: Բայց ես գիտեմ, որ նրանց համար առաջնահերթ է սահմանի բացումը: Արտաքին աշխարհն է, որ յենւում է բառերի պատերազմի վրայ, իսկ ներսում դրանից տառապում են:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Ներեցէք, բայց չէ՞ք կարծում, որ Հայաստանի հայերի արտագաղթի հիմնական պատճառը պարզապէս տեղական համակարգն է, որն այդ բնակչութեանը յոյս չի ներշնչում: Եւ դա դեռ առանց հաշւի չառնելով պատերազմական վիճակը Ղարաբաղում: Ուրեմն այս հարցո՞ւմ էլ պէտք է զիջել:
Շ. Ա. - Այո, այդպէս է: Ոչինչ չենք անում այնտեղ ապրող մարդկանց օգնելու համար: Հակառակը: Ես մաֆիոզների մասին անտանելի պատմութիւններ գիտեմ: Նրանք խժռում են գիւղացիներին իրենց հողերի վրայ: Մաֆիայի այդ անդամներին պէտք է գնդակահարել: Այդպէս այլեւս չի կարող շարունակւել: Ցանկանում էք անդամակցե՞լ մաֆիային: Գնացէք ձեր մաֆիան ուրիշ երկրներում հիմնէք: Շատերը ձեզ կընդունեն: Բայց դա ձեր երկրում մի արէք, սեփական ժողովրդի դէմ մի արէք, Աստծոյ սիրուն:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի- Բայց հայկական հարցի կապակցութեամբ ո՞րն է Ձեր առաջնութիւնը:
Շ. Ա. - Ես համաձայնութիւն եմ ուզում: Ես ուզում եմ, որ թուրքերը ճանաչեն այն, ինչ տեղի է ունեցել: Ինձ համար միեւնոյն է, ցեղասպանութիւն, թէ այլ բառ: Ի՞նչ կը տայ ինձ նրանց կողմից այդ բառի օգտագործումը:
Ուզում եմ, որ նրանք ճանաչեն ջարդերը: Ժամանակին այդ էին ասում: Ամբողջ աշխարհը խօսել է կոտորածների մասին: Եւ յետոյ յանկարծ, յիսունականներից սկսած, սեւեռւեցին այդ ցեղասպանութիւն բառի վրայ, որը շատ ծանր է ընդունել, եթէ անգամ համապատասխանում է իրականութեանը:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Ամէն դէպքում:
Շ. Ա. - Նրանք չեն ուզում ընդունել այն փաստը, որ որոշում էին կայացրել աշխարհի երեսից վերացնել մի ժողովուրդ: Եւ ուրեմն պէտք չէ մոռանալ, թէ ինչ է տեղի ունեցել: Բայց պէտք է գնալ դէպի յոյսը:
Սահմանի թուրքերը հայերին դէմ չեն: Դիարբեքիրի քաղաքապետը բացայայտ կերպով ասել է, որ այդ ճանաչումը պէտք է տեղի ունենայ: Նշանաւոր մարդիկ կան, որ հետաքրքիր բաներ են ասում: Բայց, անշուշտ, կան նաեւ հակառակն ասողներ: Բայց թուրք ժողովուրդը շարժւում է: Նա շարժւեց Հրանտ Դինքի յուղարկաւորութեան համար:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Իսկ Ղարաբաղի առումով ինչպէ՞ս էք տեսնում իրերի դրութիւնը: Մանաւանդ որ վտանգ կայ թէ այս կողմից եւ թէ Թուրքիայի: Ի՞նչ խոհրուրդ կը տայիք Դուք:
Շ. Ա. - Սա համալիր ծրագրի մաս է: Դա նորմալ է: Պէտք է առնւազն յստակ լինել. արդեօք Ղարաբաղը պատկանո՞ւմ էր Ադրբեջանին մինչեւ Ստալինի կողմից այն նրանց նւիրելը: Արդեօք Ղարաբաղը, այնուամենայնիւ, Հայաստա՞ն է: Ոչ, այն ինքնիշխան երկիր է: Դա այդպէ՞ս է, թէ՞ ոչ:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Այսինքն, այստե՞ղ էլ պէտք է հրաժարւել հետագայ փորձերից:
Շ. Ա. - Ոչ: Պէտք է ընդունել, որ Ղարաբաղը այնպիսի պետութիւն է, ինչպիսին կայ: Անկախ, ինչպէս Ադրբեջանը եւ Հայաստանը: Ես ուտոպի՞ստ եմ:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Դուք համաձայնեցնու՞մ էք Ձեր նման դիրքորոշումները հայկական իշխանութիւնների հետ:
Շ. Ա. - Երբ ես քննարկում եմ հայկական իշխանութիւնների հետ, ինձ միշտ ասում են, որ ես իրաւացի եմ: Բայց նրանք ոչինչ չեն անում: Նոյնը` Ֆրանսիայում: Հնարաւոր չէ խօսել իշխանութիւնների հետ: Ինչպիսին որ նրանք լինեն:
Ես չեմ հաւատում, որ Ֆրանսիան մեզ համար որեւէ բան կանի: Դա ոչնչի չի ծառայում: Թուրքիան շատ կարեւոր է Ֆրանսիայի համար: Չենք կարող դա անտեսել: Ֆրանսիայում միշտ իրենց ամենաուժեղն են ձեւացնում, բայց ընտրութեան պահին տարբեր է: Ֆրանսիան ոչինչ չի անի հայերի համար: Ահա սպասման 90 տարիները: Գրքեր են գրւել, տարբեր տեսակի մարդիկ են արտայայտւել` ի պաշտպանութիւն հայկական հարցի, եւ դրանից ոչինչ դուրս չի եկել:
Եւ դուք այսօր հրաշք էք սպասում, այն պարագայում, երբ բացառիկ խաղադրոյքներ կան, որոնք մարտնչում են դրա դէմ: Կարելի է ուտոպիստ լինել, բայց պէտք չէ չափազանց երազկոտ լինել: Ես չեմ երազում: Իմ կեանքն ապացուցում է, որ ես չեմ երազել: Ես աշխատել եմ: Ես քաղաքական գործիչ չեմ: Ես ոչ խելամտութիւն ունեմ, ոչ կուլտուրա` ասելու համար այն, ինչ հաստատում եմ: Բայց ես դա անկեղծ եմ ասում, որովհետեւ այդ եմ մտածում:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Դուք միշտ հետաքրքրւո՞ւմ էք քաղաքականութեամբ:
Շ. Ա. - Ես հետաքրքրւում եմ քաղաքական այրերով եւ քաղաքական կին գործիչներով` սպասումով տեսնելու, թէ ինչ են նրանք անելու: Խոստումներ, խոստումներ: Երէկ ես հիւրընկալում էի իմ ընկեր Բեսանսենոյին: Ես յարգում եմ նրան: Ես սիրում եմ նրան: Նա անկեղծ է: Նա գիշերներն է աշխատում իր թղթապանակների վրայ: Այլոց մասին ես ոչինչ չգիտեմ: Նրանց ելոյթներն ուրիշներն են գրում:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Դուք աւելի շուտ գո՞հ էք այս վերադարձից:
Շ. Ա. - Ես ուրախ եմ: Ես շատերի ամբարտաւանութիւնը կոտրեցի: Նրանք, ովքեր վատ էին գրում, ժամանակ առ ժամանակ նորից փոքրիկ "բայց"-եր են դնում, բայց աւելի պակաս ընդգծւած: Նրանք ինձ երբեք չեն ների վերադառնալու համար: Մահը ինձ կը ներեն: Բայց ես պատրաստ չեմ մեռնել: Լաւ լսէք ինձ, Արա: Ես ուզում եմ, որ այնտեղ` երկրում, որն արդէն մեռնելու վրայ է, իմ ժողովրդի համար մի բան տեղի ունենայ: Որքա՞ն են այնտեղ: Ինձ ասում են` 2,3 մլն: Իշխանութիւնները մատնացոյց են անում 3,6 մլն: Բայց դա ճիշտ չէ:
Շատ կարճ ժամանակում նրանց թիւը կը դառնայ 1 մլն 800 հազար: Եւ կիջնենք մինչեւ 1 մլն բնակչութիւն` մաֆիոզների ձեռքում: Այդ պարագայում պէտք է յոյսներս չինացիների վրա՞յ դնենք երկիրը վերաբնակեցնելու համար:
Ես կուզենայի, որ իւրաքանչիւր հայ ինքն իրեն հարց տայ. ի՞նչ նպաստ եմ ես բերում իմ նախնիների երկրին: Ի՞նչ եմ ես տալիս` մերժելով այս մէկը, չընդունելով այս միւսը: Եւ ինքն իրեն հաշիւ կը տայ, որ ոչինչ էլ չի տալիս: Ինչպէս Դուք տեսնում էք, ես ասում են այն, ինչ մտածում եմ:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Իրականում Ձեր ցանկութիւնը հայերին օգ-նե՞լն է:
Շ. Ա. - Պէտք է նրանց օգնել, թուրքերին նոյնպէս: Մեր միջեւ դա պէտք է լուծւի, որոշւի, եթէ մենք կամքի տէր մարդիկ ենք:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Բայց հայե՞րը, Դուք մի փոքր գրեթէ կողոպտում էք նրանց, այնուամենայնիւ: Դուք Ձեզ հաշիւ տալի՞ս էք:
Շ. Ա. - Ես իմ կեանքն անցկացրել եմ հասարակութեանը կողոպտելով: Եւ մերոնց հետ նոյնը չե՞մ անի: Մի օր իմ քոյրն ինձ ասաց. "Դու հաւատու՞մ ես, որ թուրքը կարող է քեզ սպանել": Հայը նոյնպէս կարող է դա անել, նոյն պատճառներով: Ես ռիսկի եմ գնում: Ես այսպէս եմ տեսնում իրողութիւնները: Վնա՞ս եմ կրում: Գուցէ: Բայց թող ինձ մի լուծում ցոյց տան: Ոչ թէ բողոքներ: Եւ յետոյ` առանց տաբուների. ես մի օր ՀՀ նախագահի հետ խօսեցի իսլամացած հայերի խնդրի մասին` ասելով, որ մի բան պէտք է անել: Ամէն կողմից լքւած այս մարդիկ դժբախտ են: Պէտք է նրանց օգնել:
Մենք իսլամին դէմ չենք: Հայաստանում մենք 6 հրաշալի մզկիթ ունենք, որոնք փրկւել են` չնայած Ստալինի հրամանին, ով ուզում էր դրանք ոչնչացնել: Իրանն անում է անհրաժեշտը դրանք վերանորոգելու համար:
Մենք ազգ ենք: Ազգը բաղկացած է ամէն տեսակի մարդկանցից` լաւագոյններից մինչեւ վատագոյններ, եւ ամէն կրօնի դաւանող: Նորմալ է, որ ունենք քրիստոնեաներ, հրեաներ եւ մուսուլմաններ: Հայաստանը պէտք է այս ուղղութեամբ ընթանայ, որով գնում է նաեւ Եւրոպան:

Նուվէլ դ՛Աղմէնի - Դուք ճանաչել էք Հայաստանի երեք նախագահներին: Կարո՞ղ էք մեզ նրանց մասին պատմել:
Շ. Ա. -Ոչ, դա իմ գործը չէ: Նրանք բարի կամքի տէր մարդիկ են: Բայց երբեմն իրավիճակները փոխում են կամքը: Ամէն դէպքում, նախագահներից ոչ մէկը ինձ երբեւէ "ոչ" չի ասել: Միգուցէ ես կը նախընտրէի, որ ինձ դա ասէին:
Արա, այսօր ի՞նչ է նշանակում լինել հայ: Ես կուզենայի դա իմանալ: Ի՞նչ է նշանակում սփիւռքահայ: Լաւ ուտե՞լ: Լաւ խմե՞լ: Ունենալ սեփական բուտիկ եւ խօսել ցեղասպանութեան մասի՞ն: Դա՞ է հայ լինելը: Սա շատ քիչ է:


Հարցազրոյցը`
Արա Թորանեանի
Ֆրանսերէնից թարգմանու-թիւնը՝ Լիանա Սայեադեանի
Նոյեմբեր 4, 2011

Յոյս թիւ 112

7 Դեկտեմբեր 2011