Հարցազրոյց Րաֆֆի համալիրի վարչութեան անդամների հետ
Րաֆֆի-ն որեւէ քաղաքական հոսանքի չի պատկանում

Յոյս-ի Հարցազրոյցների շարանը իրանահայ համայնքի զանազան քաղաքական-հասարակական հոսանքների ներկայացուցիչների հետ` շարունակում ենք Րաֆֆի համլիրի վարչութեան հետ հետեւեալ հարցազրոյցով։ Ի հարկէ գիտակցում ենք, որ Րաֆֆի համալիրի նման մի մարզա-մշակութային միութիւն` համեմատելի չէ մի կուսակցութեան հետ, սակայն իրականութիւնն այն է, որ մեր համայնքում, հասարակական-քաղաքական մտայնութիւնները յաճախ դրսեւորւում են անուղակի, զանազան բնոյթի միութենական աշխատանքներում։ Հետեւեալ հարցազրոյցում արծարծւած հարցերը ինքնին ապացուցում են այդ իրականութիւնը։

Հարցազրոյցը սկսենք ձեր միութեան պատմութիւնով։ Ինչպէ՞ս Րաֆֆի գետինը դարձաւ Րաֆֆի համալիր։
Վարդան Բաբախանեան (Մշակութային մարմնի կապ)
Յեղափոխութիւնից առաջ մեր թաղում միայն մի միութիւն կար, այն էլ Սիփան միութիւնն էր, որը կուսակցական էր, եւ դա՝ ինքը մի խոչընդոտ էր մեր թաղի բոլոր երիտասարդներին գրաւելու համար։ Թաղում զգալի էր ժողովրդավարական մի միութեան պակասը։ Յեղափոխութեան օրերին այդ առիթը ստեղծւեց։ Րաֆֆի գետինը կամ մարզադաշտը հիմնել են թաղի ֆուտբոլ սիրող տղերքը։ Նրանք այս մի կտոր հողամասը, որ թռչնաբուծական ֆաբրիկա էր եղել, բոլոր թաղեցիների օգնութեամբ վերածեցին մի մարզադաշտի։ Ուրեմն 1978-ին, յեղափոխութեան այդ թէժ օրերին սկսւել է մարզադաշտի կառուցման գործը։ Սկզբում միայն ֆուտբոլի դաշտ է եղել: Յետոյ 21 տարի շարունակ շատ աշխոյժ մարզական կեանք ու աշխատանք է տարւել՝ ֆուտբոլ, բասկետբոլ, վոլէյբոլ, թեթեւ ատլետ...։ Այդ ընթացքում ընդդիմանալով Արարատ կազմակերպութեան համահայկական խաղերի կազմակերպման սկզբունքներին, Րաֆֆի-ում կազմակերպւեց երեք համահայկական խաղեր՝ սկսեալ 1981-ից, որին մասնակցել են ինը միութիւններ։ Իրանի հաւաքականի հայ ֆուտբոլիստներից շատերը՝ Ֆրէդը, Բեզիկը, Թէյմուրեանը ... ֆուտբոլի հետ ծանօթացել ու մարզւել են Րաֆֆի-ի դաշտում։ Նրանից յետոյ եկաւ մի ժամանակ, որ զգացինք, որ պէտք է նաեւ մշակութային աշխատանք տանել։ Պետութիւնը որոշել էր ողջ երկրում դահլիճներ կառուցել, եւ դրանցից մէկն էլ Րաֆֆի-ինն էր։ Իհարկէ, դա շատ երկար ու հետեւողական աշխատանքի արդիւնք էր։
Պետրոս Աբգարեան (Վարչութեան նախագահ)
Մարզական աշխատանքների պետական ու պաշտօնական պատասխանատուները ընդհանրապէս հաւանում են մեր աշխատանքը եւ օգնում են մեզ։ Բայց չմոռանանք, որ նրանք միայն սկսեցին դահլիճի կառուցման աշխատանքը. սուլէ դրեցին ու առանց առաստաղի ու պատերի թողան գնացին։ Մենք մեծ նեղութիւնով ու ժողովրդի օգնութեամբ, կարողացանք լրացնել մնացածը։
Այսօր ունենք նաեւ կանաչապատ դաշտ, որը իրականացւել է Թեհրանի քաղաքապետ Ղալիբաֆի յատկացրած օգնութեամբ։ Մեր կանաչապատ դաշտի կառուցումը, իհարկէ, արդիւնքն է եղել երկար նամակագրութիւնների ու բանակցութիւնների. գրւել են տասնեակ նամակներ նշանաւոր մարզական, հասարակական ու մշակութային գործիչների կողմից։ Եւ դա իրականացաւ Հինգ հարիւր կանաչապատ մարզադաշտ կոչւող պետական նախագծի շրջանակներում։ Այս գործում մեզ օգնեց նաեւ Իրանի խորհրդարանում հիւսիսային իրանահայութեան պատգամաւոր Գէորգ Վարդանը, որը գրաւոր դիմում ներկայացրեց քաղաքապետարանին։
10-12 տարի է, ինչ մենք աշխատում ենք որպէս համալիր։ Իմ կարծիքով ժողովրդի մասնակցութեան առումով նման բան չի եղել մեզ մօտ։ Սա որպէս ժողովրդական մասնակցութեան օրինակ կարելի է ներկայացնել նոյնիսկ ԻՒՆԵՍԿՕ-ին։
Վերջապէս, այսօր Րաֆֆի համալիրը 6000 քառակուսի մետր տարածք ունի։
2002-ին դիմեցինք Ներքին գործերի նախարարութեանը եւ մէկ տարի յետոյ միութեան կանոնադրութիւնը վաւերացւեց ու մեզ աշխատանքի արտօնագիր տրւեց՝ որպէս Հ.Մ.Մ. Րաֆֆի համալիր։ Ներկայիս արդէն երրորդ շրջանն է, ինչ մենք պետութեան ներկայացուցչի ներկայութեամբ պաշտօնական ընտրութիւններ ենք ունենում։
Վ.Բ.
Պետութեան հետ կապերը եւս լաւ են։ Իսկ Հիւսիս-արեւելեան շրջանի մարմնամարզութեան վարչութեան հետ ոչ միայն պաշտօնական, այլեւ երկար անցեալով ընկերական յարաբերութիւններ ենք ունեցել, եւ նրանք միշտ թէ՛ շինարարական եւ թէ՛ դաշտի կանաչապատման եւ այլ հարցերում մեզ անչափ օգնել են։ Ներքին գործերի նախարարութիւնը մինչ այսօր մեր ոչ մի ծրագրի կապակցութեամբ խնդիր չի ունեցել։ էրշադ-ը (Մշա. կոյթի եւ իսլ. առաջնորդութեան նախարարութիւն. Խմբ.) եւս մեր ծրագրերի բերումով մեզ միշտ օգնել է, որով մենք նրանցից շնորհակալ ենք։
Դոկտ. Ռայմոնդ Թորոսեան (սկաուտական բաժնի կապ)
Շուտով հրատարակւելու է Րաֆֆի համալիրի հիմնադրման եւ գործունէութեան վերաբերեալ մի գիրք՝ համալիրի յոբելեանական 30-ամեակի առիթով եւ ձեր հարցի մասին աւելի հանգամանօրէն այնտեղ կը գրւի։ Իսկ եթէ խօսենք ներկայի մասին, համալիրիս աշխատանքները վարչա-կազմակերպչական առումով բաժանւում են 5 բաժանմունքների ՝ 1. մարզական 2. մշակութային 3. կանանց 4. երէցների 5. սկաուտական, որոնք իրենց հերթին ունեն ենթայանձնախմբեր։ Իւրաքանչիւր բաժանմունքի ընդհանուր ժողովում ընտրւում է տւեալ բաժնի ղեկավար մարմինը, որն իր հերթին ընտրում է իր դիւանը։ Բաժանմունքների դիւանները մեծ դեր ունեն միութեան ղեկավարման գործում, բոլորն էլ աշխատում են անվճար, նւիրական եւ մեծապէս օգնում են վարչութեանը։ Վերջին օրերի աշխատանքներից կարելի է նշել սկաուտական բաժանմունքի գարնանային բանակումը Ռոբաթ-Քեարիմում եւ մեր Անի պարախմբի մասնակցութիւնը Հայաստանի Մէկ ազգ, մէկ մշակոյթ 3-րդ փառատօնին՝ թւով 26 պարուհիներով։
Կարինէ Զէյնալեան
Արդէն 12 տարի է Րաֆֆի միութիւնում աշխատում եմ։ Ինչն ինձ գրաւել է դէպի միութիւն՝ այն է, որ որեւէ գիծ չի հետապնդում, ժողովրդական է։ Կանանց բաժինը մեծ օգնութիւն է բերում, ասենք, Նոր տար-ւայ, Զատկւայ, Մայրերի օրւայ եւ նման միջոցառումներում։ Լաւ ծնողներ ունենք, որ նւիրւած աշխատում են առանց որեւէ սպասում ունենալու միութիւնից։

Միութիւնը քանի՞ անդամ ունի։
Պ.Ա.
Պաշտօնապէս մեր անդամների թիւը 600-650 հոգի է, բայց եթէ հաշւի առնենք այն մարդկանց, որոնք օգտւում են միութեան սրահներից ու մարզադաշտից, երեւի 1000-1200 հոգի լինեն։
Ռ.Թ.
Այս թւերը վերաբերւում են պաշտօնապէս դիմումնագիր լրացրած եւ ամսավճար մուծած անհատներին, իսկ մնացեալը, օրինակ ֆուտբոլի կամ բասկետբոլի մարզադպրոցների աշակերտները, միութենականներ չեն համարւում։
Վ.Բ.
Աւելացնենք, որ օրական հինգ-վեց հարիւր մարդ, սկսած փոքր երեխաներից մինչեւ տարէց մարդիկ, կանայք եւ աղջիկներ, մտնում են միութիւն, օգտւում են մշակութային եւ մարզական հնարաւորութիւններից ու մասնակցում զանազան միջոցառումներին։ Ունենք 180 ֆուտբոլիստ, ունենք ֆուտբոլի մարզադպրոց, որ պատանիների համար է, ունենք նաեւ բասկետբոլի մի քանի խմբեր, ունենք կանանց բաժանմունք, որ յատկապէս միջոցառումների ու ձեռնարկների ժամանակ խիստ աշխատում են եւ այլ բազմաթիւ մարզամշակութային խմբեր։ Ընդհանրապէս Րաֆֆի միութիւնը շատ աշխոյժ է եւ ժողովուրդն ու միութեան պատասխանատուները իրար լեզուն շատ լաւ են հասկանում։

Րաֆֆի միութեան պատկերը ըստ ձեզ, հետեւեալն է՝ մի աշխոյժ ժողովրդական միութիւն, ուր մարզական եւ մշակութային աշխատանքներ են գնում, եւ որի դուռը բաց է բոլորի առջեւ, անկախ նրանց գաղափարական պատկանելութիւնից։ Բայց ձեր վերջերս հրատարակւած բաց նամակում, որը տպագրւել է նաեւ մեր թերթում, կարդում ենք. Ազգային մարմինների կողմից միութեան նկատմամբ խտրական վերաբերմունք-ի մասին։ Ի՞նչ խտրու- թեան մասին է խօսքը եւ ինչո՞ւ այսպիսի խտրութիւն պիտի լինի։
Ռ.Թ.
Րաֆֆի-ն չի հետեւոմ որեւէ կուսակցութեան քաղաքական գաղափարախօսութեան, կամ գծի։ Րաֆֆի են յաճախում ու աշխատում տարբեր գաղափարներ, տեսակէտներ ունեցող անհատներ։ Օրինակ անցեալ տարւայ մշակութային հարցերի շուրջ ունեցած սեմինարում հրաւիրել էինք Նայիրի, Սիփան, ԻԱՄՄ միութիւնների ներկայացուցիչներին, այսինքն՝ երկուսը ՀՅԴ-ի համակիր, երկուսը՝ ոչ համակիր։ Երկրորդ մշակութային սեմինարին, որը հայոց դպրոցների եւ դասագրքերի մասին էր, հիմնական բանախօսը պրն. Միշա Հայրապետեանն էր, իսկ երրորդ սեմինարում՝ նոյն հարցերի շուրջ, հրաւիրել էինք պրն. Նորայր Արամեանին՝ ներկայի կրթական խորհրդի եւ անցեալ շրջանի թեմական խորհրդի նախագահին, պրն. Յարութ Քեշիշեանին եւ Դոկտ. Անդրանիկ Սիմոնեանին։
Մենք բոլորի մտքերն ու տեսակէտներն էլ լսում ենք եւ բոլորի կարծիքներն էլ մեզ համար յարգելի են։
Ինչպէս ասացի եւ մեր ծրագրի մէջ էլ ամրագրւած է, Րաֆֆի միութիւնը քաղաքական աշխատանքներով չի զբաղւում, թէեւ տարբեր գաղափարի տէր մարդիկ են այնտեղ աշխատում։ Մի խօսքով միութիւնը որեւէ քաղաքական հոսանքի չի պատկանում։ Րաֆֆի-ի դռները բոլորի առջեւ բաց են, անկախ նրանից թէ, նրանք ինչ-ական են։ Եւ այս առիթն օգտագործելով հրաւիրում ենք բոլորին՝ անկախ իրենց քաղաքական հայեացքներից գան եւ աշխատեն Րաֆֆի-ի յարկի տակ։
Վ.Բ.
Համայնքին վերաբերող զանազան հարցերում, Րաֆֆի-ն իր անկախ դիրքորոշումն է ունեցել եւ ունի։ Մենք անկախ մարդիկ ենք եւ կապւած չենք որեւէ կուսակցութեան, ուստի պահելով մեր լաւ յարաբերութիւնները քոյր միութիւնների հետ, երբեք մեր անկախութիւնը չենք զիջում։

Ձեր անկախութիւնը ո՞ր հարցերում է։ Կոնկրետ ի՞նչը չէք զիջում։
Վ.Բ.
Մեր անկախութիւնը։ Այսինքն՝ չենք ուզում մտնել այն սահմանների մէջ, ուր որոշակի մի կուսակցութիւն բոլորին պարտադրում է ենթարկւել իրեն եւ ընդունել իր գաղափարները։
Օրինակ մի անգամ, միութեան մշակութային աշխատանքների յայտարարութիւնները դպրոցներում ցրելու եւ փակցնելու հարցը այնքան բարդացաւ, որ խնդիրը հասաւ մինչեւ Թեմական խորհրդին, Պատգամաւորական Ժողովին, առաջնորդին, ու կուսակցութեանը։ Միչդեռ Արարատ-ը, Սիփան-ը եւ այլ քոյր միութիւնները հանգիստ իրենց յայտարարութիւնները փակցնում են դպրոցներում։ Նոյնիսկ մի դպրոցի փոխտեսուչ ասել է.Ես չեմ թողնի մեր դպրոցի աշակերտները Րաֆֆի գնան։ Սա մի դպրոցի փոխտեսչի յայտարարութիւնն է, բայց դա իր արմատներն ունի։ Ինչ վերաբերում է ազգային համարւող հարցերին, մենք ոչ ոքի հետ խնդիր չունենք։
Ռ.Թ.
Մի խօսքով, մենք մենատիրութեան ու միակուսակցական իշխանութեանը դէմ ենք, ինչը որոշներին դուր չի գալիս։
Իսկ ինչ վերաբերւում է ձեր նախորդ հարցին, պէտք է ասել, որ դրա պատասխանը դուք նախ պիտի իրենցից հարցնէք։ Մենք ունենք մեր սկզբունքները եւ նպատակները. այն է՝ հանդուրժողականութիւնը եւ ժողովրդավարութիւնը։ Այսինքն՝ ոչ թէ մենք ենք նրանց դէմ, այլ նրանք են այս սկզբունքների դէմ։
Նոյն մշակութային յայտարարութիւնների հարցով, իրենց հետ ունեցած ժողովների ընթացքում, երբ հարցրինք՝ ինչո՞ւ չէք կնքում այդ յայտարարութիւնները, ասացին՝ մենք չգիտենք, թէ դուք (ի՛մա Րաֆֆի միութիւնը) որտեղի՛ց էք եկել, ո՛ր փողերով, եւ նոյնիսկ մեր հայկականութիւնը հարցականի տակ տարան։ Ճիշտ է, Պարոն Ռուբիկ Կարապետեանը (ԹՀԹ Պատգամաւորական Ժ.ի երկրորդ ատենապետ) իր այդ խօսքը յետ վերցրեց եւ ասաց՝ այո՛, ես սխալւել եմ, դուք հայկական ծագում ու բնոյթ ունէք, բայց միւս արտայայտութիւնները յետ չվերցրեց։ Այդ խտրական մօտեցումը կուսակցական մօտեցում է, մինչդեռ մեր աշխատանքը կուսակցական բնոյթ չունի։ Մենք անկախ կուսակցութիւնից գոյութիւն ունենք եւ դա շատ մարդկանց դուր չի գալիս։ Նրանք չեն սիրում իրենցից անկախ մի համալիր գոյութիւն ունենայ ու աշխատանք տանի։ Մենք կուսակցութեան հետ ինքնին որեւէ խնդիր չունենք. թող գնայ իր աշխատանքը տանի, բայց մեզ էլ չխանգարի եւ հարցականի տակ չտանի։ Այս անկախ համալիրը թթւածնի պէս պէտք է ոչ կուսակցական (իմ՛ա ոչ դաշնակցական) անհատներին, նրանց կողմից անտեսւածներին եւ այլոց։
Երբ մեր խնդիրը արծարծւեց Պատգամաւորական Ժողովում, խորհրդակցական հանդիպում տեղի ունեցաւ, ուր ասացին պիտի թէ՛ բարոյապէս եւ թէ՛ նիւթապէս ենթարկւէք մեզ։ Ապա այս պահանջը բացատրելու համար մեզ հարց տւեցին, որ եթէ օրերից մի օր միութիւնը լուծարքի ենթարկւի, ունեցւածքը ո՞ւմ է հասնելու, որի համար մենք ասացինք, թէ Րաֆֆի համալիրը պատկանում է եւ վարձ է մուծում Մարմնակրթական հաստատութեանը։ Ապա բարոյապէս ենթարկւել-ը բացատրելիս այսպէս ասացին որ՝, եթէ օրերից մի օր, մի բան պատահի, եւ մենք ձեզ ասենք՝ արձակէ՛ք միութիւնը, պէտք է անէք։ Ասացինք՝ մենք բնականաբար կը հարցնենք թէ ինչո՞ւ։ Ասացին՝ առանց ինչուի պէտք է այդ գործն անէք, հրահանգի պէս։ Նրանք ուղղակի ենթակայութիւն եւ հպատակութիւն են պահանջում։ Մի խօսքով, մենք քաղաքական աշխատանք չենք տանում, բայց նաեւ թոյլ չենք տայ, որ մեզ պարտադրեն ու ենթարկեն որոշակի քաղաքականութեան։

Ուզում էք ասել, որ ձեր մեղքը ձեր պընդումն է անկախ մնալու համար։ Բայց արդեօք տւեալ պայմաններում դա ինքնին մի տեսակ քաղաքականութիւն չէ՞։
Ռ.Թ.
Մենք ասում ենք քաղաքական աշխատանք չենք տանում, բայց ոչ թէ քաղաքականութիւն չունենք։ Մեր քաղաքականութիւնը յստակ նշւած է մեր ծրագիր-կանոնագրում։ Իսկ թէ ինչու ենք ուզում անկախ մնալ, դա պարզ է։ Ցանկացած էակ, թէ՛ բնազդաբար, թէ՛ գիտակցաբար աշխատում է անկախ մնալ։ Մենք չենք ուզում մեր տեղը ուրիշները որոշեն եւ մենք նրանց ձեռքի խաղալիքը լինենք։

Ձեր խօսքը այն ժամանակ իմաստ ունի, որ ենթարկել փորձողը լրիւ տարբեր նպատակներ ունենայ։ Որո՞նք են ձեր եւ ձեզ ենթարկել ցանկացող ուժերի նպատակների տարբերութիւնները։
Պ.Ա.
Անկախ լինելու ցանկութեան մասին կուզէի աւելացնել, որ իմ կարծիքով ազատ միտքն է, որ աճում ու զարգանում է։ Այն միտքը, որ ենթակայ է, սպասում է հրահանգի, սպասում է կատարել այն ինչ ուրիշն է իր համար մտածում, չի աճի ու չի զարգանայ։ Մենք զերոյից ենք սկսել եւ երեսուն տարւայ ընթացքում հիմա միջազգային փուլի վրայ ենք՝ թէ՛ մշակութային եւ թէ՛ մարզական ասպարէզներում ։ Մենք որպէս էս պետութեան ներկայացուցիչ՝ խմբեր ենք տարել Հայաստան, եւ փոխադարձաբար Հայաստանից խմբեր հրաւիրել։
Ռ.Թ.
Մենք կուսակցական աշխատանքի ու կուսակցականներին դէմ չենք։ Ես անձամբ հաւատացած եմ կազմակերպւած աշխատանքի։ Մենք այն բանի դէմ ենք, որ մի կուսակցութիւն աշխատի բոլորին ենթարկել իրեն։ Նոյնիսկ, եթէ անւանապէս էլ մեր նպատակները նոյնը լինեն, ասենք՝ Հայ Դատ, հայապահպանում եւ այլն, բայց դա չի նշանակում մեր կիրառած միջոցներն ու ձեւերը նոյնը լինեն։
Վ.Բ.
Կուսակցական աշխատանքը կազմակերպւած աշխատանքի ամենաբարձր մակարդակն է։ Խնդիրն այն ճնշումներն են, որ գործ են դրւում բոլոր միութիւններին միջոց եւ ենթակայ դարձնելու համար։
Միւս կողմից ուզում եմ նաեւ ասել, որ մեր յարաբերութիւնները թեմական խորհրդի, Ս. Թարգմանչաց եկեղեցու, եւ թաղի միութիւնների հետ շատ սերտ են եւ վերջին տարիներին յատկապէս Եղեռնի տարելիցի ու այլ առիթներով համատեղ յանձնախմբեր ենք ունեցել թաղում։
Պ.Ա.
Մինչեւ հիմա Առաջնորդարանի կողմից ինչ պահանջւել է (սրահ, մարզադաշտ, համատեղ ձեռնարկ,...), որպէս ազգային միասնականութեան նշան, բոլորը ընդունել ենք եւ համագործակցել ենք նրանց հետ։ Այն ինչ փոխադարձաբար, երբ մենք ենք նրանցից որեւէ բան խնդրում, օրինակ հէնց այդ՝ դպրոցներում մշակութային յայտարարութիւն փակցնելու հարցում, նման վերաբերմունք ենք տեսնում։ Զարմանալի է։ Իհարկէ հիմա էլ մենք համարում ենք, որ այդ է հէնց մեր ժողովրդի ազգային իշխանութիւնը։ ես իրենց էլ ասել եմ. այդ իշխող կուսակցութիւնը իր մէջ ունի խաւեր, ծայրայեղական խաւ, շատ պահպանողական խաւ, եւ միջին խաւ։ Ես յոյսով եմ, որ միշտ միջին խաւը գերակշռի։
Ռ.Թ.
Նման խտրական վերաբերմունքի արժանացանք նաեւ այն ժամանակ, երբ նրանց դիմեցինք՝ Եղեռնի զոհերի ոգեկոչման Կենտր. յանձնախմբի մէջ ներկայացուցիչ ունենալու համար, որը ինչպէս միշտ այս տարի եւս մերժեցին։ Այս պայմաններում հարց է առաջանում. մենք ինչքա՞ն պիտի հանդուրժենք եւ արդիւնք չստանանք։
Իսկ հակառակն էլ ասեմ, որ նոյնիսկ մեր վերջին բաց նամակից յետոյ, մենք շնորհաւորական նամակներ ստացանք Թեմական խորհրդի կողմից՝ մեզ առաւել ուժ ու կորով էին մաղթում մեր ազգանպաստ աշխատանքներում։ Նման շնորհաւորական նամակներ ստացանք Արարատ-ից ու Սիփան եւ այլ միութիւններից։ Սա աննախադէպ է, ես նման բան չեմ յիշում։ Սրանք հակասութիւններ են, որ իրենց մէջ կայ։

Րաֆֆի-ն մասնակցո՞ւմ է Պատգամաւորական Ժողովի եւ այլ ընտրութիւններին:
Վ.Բ.
Նախ ասեմ, որ առայժմս Րաֆֆի-ից պրն. Պետրոս Աբգարեանը, դոկտ. Ռայմոնդ Թորոսեանը, Դոկտ. Ռուբէն Սարդարեանը եւ Հայկ Թամազեանը Պատգամաւորական Ժողովի անդամներ են։ Իհարկէ մեր թաղում կայ նաեւ դաշնակցական կողմը, որ մենք միշտ կոչ ենք արել թաղի բոլոր պատգամաւորներին տեղ կը տրամադրենք, թող հաւաքւեն, ժողովուրդն էլ գայ, զրոյց ունենան։ Բայց Րաֆֆի-ն ուղղակիօրէն որեւէ պատգամաւորի թիկունքին չի կանգնել։
Ռ.Թ.
Իհարկէ, պէտք է շեշտենք, որ մենք Պատգամաւորական Ժողովում Րաֆֆի-ի պատգամաւորները չենք։ Ժամանակին մեր յայտարարութիւններում էլ միշտ յայտարարել ենք, որ Րաֆֆի-ն մեզ չի ներկայացրել։ Բայց միւս կողմից պարզ է, որ երբ միութենական աշխատանք ես տանում, մարդիկ տեսնում են եւ ճանաչում։ Պարզ է մեր ներկայութիւնը Րաֆֆի-ում իր ազդեցութիւնն ունի, բայց մենք Պատգամաւորական Ժողովում Րաֆֆի չենք ներկայացնում։ Մենք բառի բուն իմաստով թաղի պատգամաւորներ ենք, ինչպէս միւսները։ Եթէ ես Րաֆֆի-ի անդամ եմ, դա չի խանգարում, որ ուրիշ միութիւններին կամ մարմիններին էլ անդամակցեմ։

ՀՅԴ բիւրոյի անդամ Վիգէն Բաղումեանը Յոյս-ի հետ իր հարցազրոյցում ասում է, որ իրենք ցանկանում են միւս խմբակցութիւնների հետ համագործակցել, եւ դա ճիշտ չէ, որ ուրիշներին խաղ չեն տալիս։ Ի՞նչպէս էք գնահատում այս խօսքերը։
Վ.Բ.
Որ թեմական խորհրդի երկու անդամները ո՛չ դաշնակցական են, դա իրականութիւն է, բայց երբ Եղեռնի յանձնախմբի համար նրանց կողմից մարդիկ են ներկայացւել, Թեմականի միւս անդամները չեն ընդունել։ Դա էլ պարզ է, որ նկատի ունենալով այն հանգամանքը, որ դաշնակցութիւնը Հայաստանում իշխող կոալիցիայի անդամ է, հետեւաբար այստեղ էլ պիտի ընդունի միւսներին ։ Յուսով ենք, որ ընթացքը դէպի լաւը կը լինի, շրջանակը աւելի կը բացւի։ Մինչեւ հիմա կուսակցութիւնը մեր ազգային կառոյցներն ու հաստատութիւնները (դպրոցները, միութիւնները եւ այլն) դարձրել է կուսակցական շահերի լծակ, օրինակ ընտրութիւնների համար նրանք օգտագործում են մեր դպրոցները, ուսուցիչներին, եկեղեցու ամբիոնը եւ այլն։ Ճիշտ է, այսօր նրանք մեծամասնութիւն են, բայց դա չի նշանակում կարող են ընդհանուր ազգային մարմիններն ու հնարաւորութիւնները ծառայեցնել իրենց կուսակցական շահերին։
Ես պարոն Վիգէնի խօսքերը դրական եմ գնահատում, բայց պայմանով, որ դրանք գործադրւեն։ Եթէ իրօք նման փոփոխութիւն կայ նրանց մէջ, եթէ իրօք ուզում են ուրիշներին էլ ընթացք տալ աշխատելու, խնդրեմ համեցէք, բայց ներկայումս նման բան չեմ տեսնում, եթէ բացի դա է, խնդրեմ օրինակներով փաստէք։
Ռ.Թ.
Մի խօսքով համագործակցութիւնը միայն խօսքերով չի ստացւի, այն պէտք է գործով հաստատել։ Որպէս անցեալի նեղմտութեան շարունակւող ընթացքի մի այլ օրինակ կարելի է նշել Եղեռնի զոհերի ոգեկոչման առիթով Րաֆֆի-ի միջոցառման յայտարարութիւնը՝ Ալիք-ի կողմից չտպւելու փաստը, պատճառաբանելով, որ մենք յանձնախմբի մաս չէինք կազմում։ Նրանք ասացին կը տպենք միայն այն յայտարարութիւնները, որոնք հաստատւած լինեն Կենտրոնական Յանձնախմբի կողմից։ Նոյնիսկ Եղեռնն էլ դարձրել են իրենց մենաշնորհը։ Սա այն պայմաններում է դեռ, որ ազգային իշխանութիւնը 50 միլիոն թուման սուբսիդ է տալիս Ալիք-ին։
Վ.Բ.
Դարձեալ Ալիք-ը չի անդրադարձել Հայաստանից մեզ մօտ այդ առիթով հիւր եկած Ազգ թերթի գլխաւոր խմբագիր պարոն Յակոբ Աւետիքեանի Րաֆֆի-ում ունեցած ելոյթին, բայց պարոն Պ. Աբգարեանը նրան ընկերակցել է Ալիք այցելելու, ինչպէս նաեւ, ազգ. առաջնորդարան եւ այլն։ Ուզում եմ ասել՝ մենք բացասական պայքար չունենք ոչ ոքի դէմ։

Համերաշխութեան կոչը ձեր բաց նամակում, միայն քաղաքավարի խօսքե՞ր է, թէ՞ իսկապէս հաւատում էք նման բանի։
Ռ.Թ.
Ես բազմիցս ասել եմ, որ եթէ մենք մեր ազգային կառոյցը նմանեցնենք պետութեան, կուսակցութեան էլ ներկայ իշխանաւորներին, մենք չենք ուզում պետականութիւնը ոչնչացնել։ Ազգային կառոյցները պէտք է գոյութիւն ունենան, մենք իշխանաւորի հետ խնդիր ունենք, այն էլ ոչ թէ թշնամութիւն։ Իմ կարծիքով իւրաքանչիւրս իր չափին ու տեղին պիտի միմեանց ընդունենք, յարգենք ու միասին աշխատանք տանենք։ Մենք ոչնչացնելու հարց չունենք։ Բայց նաեւ չենք ուզում մենք ոչնչանանք։ Թող բազմակարծութիւն լինի, դրանից միմիայն կը շահենք բոլորս։
Պ.Ա.
Մենք հաւատացած ենք նաեւ, որ պիտի համերաշխութիւն ստեղծւի։

Արդեօք Լոյս թերթը Րաֆֆի-ի տեսակէտնե՞րն է արտայայտում։
Վ.Բ.
Լոյս-ը անկախ թերթ է եւ ոչ մի կապ չունի Րաֆֆի միութեան հետ։
Ռ.Թ.
Ոչ։ Ճիշտ է, որ Լոյս-ի խմբագիր դոկտ. Ռ. Սարդարեանը անցեալ շրջանում միութեան նախագահն էր, բայց նա նաեւ Պատգամաւորական ժողովի անդամ է, նաեւ Իրան-Հայաստան բարեկամութեան միութեան անդամ, եւ հրատարակում է Լոյս-ը։ Դա չի նշանակում, որ Լոյս-ը բոլորի տեսակէտներն է արտայայտում։ Դրանք բոլորը տարբեր ոլորտներ են, տարբեր աշխատանքներ։ Օրինակ Լոյս թերթում հրապարակւած գրութիւնների եւ Պատգամաւորական ժողովի կողմից հրատարակւած համապատասխան հաղորդագրութեան, որը տպւեց նաեւ ձեր թերթում, պատասխանատուն միայն Լոյս-ն է եւ դրանք ոչ մի կապ չունեն Րաֆֆի համալիրի հետ։

Վերջերս ընդհանուր ժողով էք ունենցել եւ նոր վարչութիւն է ընտրւել։
Ռ.Թ.
Միութեան վերջին ընդհանուր ժողովը եզակի էր՝ 103 հոգի ներկայ էին, ընտրական ձայնով։ Արդիւնքում նորընտիր վարչութիւնում նախկինից մնացին երկու հոգի՝ ես եւ պարոն Նորիկ Բաբախանեանը։ Միւս հնգից որոշները եղել են նախկին շրջանների վարչութիւնների կազմում։

Այդ փոփոխութիւնը ինչ-որ քաղաքականութեան կամ ընթացքի փոփոխութի՞ւն է ենթադրում։
Վ.Բ.
Միութիւններում եւս ճիշտ ընտանիքի պէս երբեմն լինում են անախորժութիւններ։ Երբեմն մի խումբ գալիս է այն կարծիքի, որ այսինչ մարդկանց հետ չի լինի աշխատել։ Միեւնոյն միութեան մէջ էլ միանման մտածել չկայ։ Կարող է լինեն մարդիկ, որ դժգոհ լինեն ներկայ ընտրութիւնների արդիւնքից, ինչը անխուսափելի է։ Սա նոյնիսկ լաւ է, քանի որ կը լինեն քննադատողներ, եւ ներկայ վարչութիւնը կաշխատի այնպիսի ընթացք ունենալ, որ նոյնիսկ նրանք էլ համերաշխութիւն ունենան վարչութեան հետ։
Ռ.Թ.
Մենք աշխատում ենք միութեան ընդհանուր ընթացքը հիմնւած չլինի այս կամ անձի կամ անձերի այսպէս ասած՝ անհատական ճաշակի վրայ, այլ լինի ծրագիր-կանոնագրի հիման վրայ, ուստի այս իշխանափոխութիւնը չի կարող որեւէ քաղաքական փոփոխութիւն ենթադրել։

Ամէն դէպքում շնորհակալ ենք այս հարցազրոյցի համար եւ յաջողութիւն ենք մաղթում բոլոր ասպարէզներում։
 

Յոյս թիւ 37
29 Հոկտեմբեր 2008