ԿԱՀԱՒՈՐԵԼ ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ԴՊՐՈՑՆԵՐԸ

ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑ "ՀԱՅ ԴՊՐՈՑ"-Ի ՎԱՐՉՈՒԹԵԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ ԱՐՄԷՆ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆԻ ԵՒ

ԽՈՐՀՐԴԱՏՈՒ ՎԱՀԷ ԱՀԱՐՈՆԵԱՆԻ ՀԵՏ

 


 

"Ինչու՞ պիտի մեր մատաղ սերնդի մեծ մասը կոտրտւած աթոռներին նստի եւ ու ջախջախւած սեղանների վրայ սերտի դասերը, որի հետեւանքով երեխաների հոգեկանն ու ազգային հպարտութեան զգացումը տուժի": Այսպիսի մտահոգութիւնից ելնելով էր, որ 2000-ականների սկզբնական տարիներին իրանահայ ազգային գործիչ Լեւոն Ահարոնեանը հիմնեց "Հայ դպրոց" հիմնադրամը Հայաստանում: 2003 թւականին պաշտօնապէս գրանցւեց եւ իր աշխատանքն սկսեց Միացեալ Նահանգների "Հայ դպրոց"-ը, որը մինչ օրս կահաւորել է Հայաստանի մօտ 200 դպրոցներ: ԱՄՆ-ի "Հայ դպրոց"-ի վարչութեան նախագահ Արմէն Աբրահամեանը եւ խորհրդատու Վահէ Ահարոնեանը գտնւում էին Թեհրանում: Առիթը պատեհ համարելով հարցազրոյցի հրաւիրեցինք նրանց: Ընթերցողին ենք ներկայացնում մեր զրոյցի արդիւնքը:
 

-Խնդրում եմ նախ բացատրէք, թէ ընդհանրապէս ի՞նչ է "Հայ դպրոց"-ը, եւ ապա խօսէք մանա-ւանդ Ամերիկայի մասնաճիւղի եւ ձեր պաշտօնի մասին:
-Ուրեմն "Հայ դպրոց" Հիմնադրամը, անգլերէնով՝ "Armenia school foundation"-ը հիմնադրւել է 2003 թւին, որպէս օրինական ու ոչ շահադիտական մի կազմակերպութիւն:
Նախքան այն արդէն Հայաստանում ստեղծւել էր "Հայ դպրոց"-ը, իսկ որպէս քոյր կազմակերպութիւն Ամերիկայում հիմնադրւեց 2003 թւին: Բարեբախտաբար ես ներկայ էի, երբ նրա առաջին վարչութիւնը ստեղծւեց: Ես նրան միացայ 2007 թ., իսկ Պրն. Վահէն սկզբից էլ եղել է: Մենք 2007 թւականից աւելի կազմակերպւած, աւելի աշխուժացած աշխատանք ենք տարել մինչեւ օրս:
2008-ին մենք նշեցինք "Հայ դպրոց"-ի 5-ամեակը, որը լաւ արդիւնք ունեցաւ. այդ տօնակատարութեանը 200 հազար դոլար նւիրատւութիւն հաւաքեցինք, որը բաւական մեզ օգնեց գալիք աշխատանքների մէջ: Այսպիսով հիմա արդէն մեր կազմակերպութեան 8-րդ տարին է, եւ շուտով մեր 10-ամեակն ենք տօնելու, վստահ ենք, որ դա աւելի շատ ճոխ կը լինի:

-Ամերիկայի այլ մասերում էլ աշխատո՞ւմ էք, թէ՞ միայն Գլենդէյլում:
-Մենք հիմա Գլենդէյլում մի գրասենեակ ունենք, մի փոքր ժողովասենեակ՝ կահաւորւած ամէն յարմարանքով: Ժողովներն առնւազն ամիսը մէկ անգամ տեղի են ունենում այս գրասենեակում: Ունենք մի 9-հոգանոց վարչութիւն, որը զբաղւած է ընդհանրապէս շահադրական աշխատանքներով, այսինքն՝ մեր հիմնական նպատակը դրամ հայթայթելն է, որն ուղարկւում է Հայաստան, վերածւում է գոյքի եւ յանձնւում դպրոցին:
Մեր վարչութեան հիմնական նպատակներից է յարաբերութիւն ստեղծել ուրիշ կազմակերպութիւնների հետ, որպէսզի իրար հետ համագործակցենք, օրինակ մենք ունենք Գլենդէյլ-Ղափան քոյր կազմակերպութիւնը՝ Glendel sister city association-ը, որ մինչեւ օրս երկու առիթով իրար հետ համագործակցել ենք եւ Ղափանի շրջանում 2-3 դպրոց կահաւորել ենք միացեալ ուժերով: Ունեցել ենք ուրիշ կազմակերպութիւնների հետ յարաբերութիւններ, բայց ընդհանրապէս նւիրատւութիւնները կամ գալիս են որպէս նւիրա-տւութիւն, կամ էլ ունենք փոխանծաղկեպսակների, փոխաննւէրների, կամ փոխանկնունքի եւ այլն նւիրատւութիւններ: Վերջին անգամ մեզ տրւեց փոխանկնունքից մի մեծ գումար:

-Դա նշանակում է կնունքի փոխարէ՞ն:
-Ո՛չ, այսինքն՝ կնունքի նւէրների կամ ծաղկեպսակի փոխարէն, դրանց դրամը հաւաքւում է եւ տրւում է մեզ, որը կահոյքի ձեւով յանձնում ենք որեւէ դպրոցի, որտեղ օրինակ այդ հանգուցեալի կամ նւիրատուի անունը յիշատակւում է:
"Հայ դպրոց"-ի հիմնական գործն է՝ դպրոցները կահաւորել, այսինքն՝ աթոռ-սեղան, գրատախտակ, ուսուցչական աթոռ եւ սեղան տրամադրել եւ ոչ թէ շինարարական գործեր կատարել:
Հայաստանում կայ, ասենք, շուրջ 1300 դպրոց, իսկ 400 հազար աշակերտներ. տարիներ առաջ, երբ "Հայ դպրոց"-ն սկսել էր ու-սումնասիրութիւն կատարել, մեր կամաւորները որոշեցին, որ շուրջ 900 դպրոց իսկապէս կահոյքի կարիք ունի: Ընդհանրապէս աւելի մեծ քաղաքների դպրոցներին աւելի շատ են ուշադրութիւն դարձնում, սակայն ցաւօք սրտի, սահմանամերձ փոքր քաղաքների ու գիւղերի դպրոցներին աւելի քիչ են նկատում: Մեր հիմնական ուշադրութիւնը դրանց վրայ է, այսինքն՝ դրանով հանդերձ, որ մեր գործը դժւարանում է, բայց մեր նպատակն այն է, որ այդ սահմանամերձ փոքր քաղաքների ու գիւղերի դպրոցներին օգնենք: Դրանց աշակերտութեան թիւը բնականաբար աւելի փոքր է, ասենք 50-100 կամ 150 հոգի՝ 10-12 դասարանների մէջ:

 


-Ինչպէ՞ս էք ձեր գործը կատարում, ասենք, դրա՞մ էք տալիս թէ՞ գործնականում էլ ղեկավարում էք:
-Դրամն հաւաքում ենք: Մենք նախապէս դպրոցների ցանկն ունենք, թէ ո՛ր դպրոցները կահոյքի պահանջ ունեն, այդ ցանկը, որ մեր գործավարն է պատրաստում եւ մեր կայքէջում էլ կայ, ցոյց է տալիս, որ մօտ 10-15 դպրոցներ օգնութեան կարիք ունեն, թէ ինչքա՞ն է նրանց աշակերտութիւնը, քանի՞ դասարան ունեն, եւ քանի՞ աթոռ-սեղանի կարիք ունեն: Դրամը, որ հաւաքւում է, մենք ուղարկում ենք Հայաստան, որտեղ պայմանագիր ունենք մի արտա-դրողի հետ, որը աթոռ-սեղան է պատրաստում՝ յատուկ ստանդարտներով, յետոյ դա յանձնւում է դպրոցի տնօրինութեանը, որն էլ ստորագրում է փաստաթուղթ, համաձայն որի հաստատւում է, որ մենք նրանց յանձնել ենք այսքան աթոռ-սեղան: Մի շարք պայմաններ էլ կան, օրինակ այն, որ չի կարելի փոխել կամ վաճառել դրանց: Այդ պայմանագիրը ստորագրւում է, կնքւում եւ մէկ օրինակն էլ ուղարկում է նւիրատու անձի համար: Մենք ապրանքները թէ յանձնելուց առաջ եւ թէ յետոն նկարում եւ այդ նկարները յանձնում ենք նաեւ նւիրատուին, որպէսզի նա էլ իմանայ թէ ո՛ր դպրոցն է եղել, իսկ ցուցակի մէջ նշանակում ենք նւիրատուի անունը: Դպրոցում էլ մի ցուցատախտակ է փակցւում, որի վրայ նշւում է "Հայ դպրոց"-ի եւ նւիրատուի անունը:
Այս նպատակով ունենք մի շարք դժւարութիւններ, օրինակ որոշ հում նիւթեր դրսից պիտի ներկրւի Հայաստան. օրինակ երկաթը պիտի ուղարկենք Պարսկաստանից, կամ MDF փայտը՝ Չինաստանից. իհարկէ MDF փայտը ներկւած ենք գնում՝ երեք գոյնով՝ դեղին, կապոյտ եւ կանաչ, որը տարբեր տարիքի աշակերտների աթոռ-սեղանի համար է: Այս ապրանքները ստանալուց յետոյ պահեստներում պահւում են. իհարկէ կառավարութիւնը մեզ այդ իրաւունքը տւել է, որ յիշեալ ապրանքները ներկրենք առանց մաքս մուծելու եւ միայն օգտագործել աթոռ-սեղան պատրաստելու, եւ ոչ այլ նպատակով:

-Ուերմն այս ողջ աշխատանքը պիտի կազմակերպւի մի գրասենեակի կամ անձնաւորութեան միջոցով:
-Մեր գործավարը Հայաստանում բոլոր գործերին դպրոցի վերաբերեալ հետեւում է: 2003 թւականից մինչեւ հիմա, մեր աշխատանքը համարեա թէ մօտ ապագայում մինչեւ 200-դպրոցի կը հասնի, եւ պէտք է ասել, որ դա շատ հեշտ ու փոքր գործ չի եղել: Կարող եմ ամենայն հպարտութեամբ ասել, որ մենք օգնել ենք շուրջ 18-19-հազար աշակերտութեան մի քանի անգամ աշխատել ենք ուրիշ կազմակերպութիւնների հետ եւ միացեալ ջանքերով, օրինակի համար՝ եթէ կազմակերպութիւնը շէնքը նորոգի, մենք էլ կահոյքները հայթայթենք, բայց դեռ չենք յաջողեցրել, բայց ուրիշ կազմակերպութիւններ մեծածաւալ մեծ դպրոցների վերանորոգման վրայ աշխատում են, որը ուրախալի է: Իհարկէ նրանք միայն դպրոցները նորոգում են, բայց նրանց շեշտը մեծ դպրոցների վրայ է, օրինակի համար 500-600 հոգանոց դպրոցների: Մեր խնդիրը մի քիչ տարբեր է եւ մի տեսակ սիմբոլիկ բնոյթ ունի: Փոքր գիւղերի մէջ դպրոցը համայնքի սիրտն է, եւ երբ դրսից գալիս եւ մի քիչ ուշադրութիւն ես դարձնում, դա կարծես յիշեցնում է նրանց, որ դեռ չեն մոռացւել, համարեա նրանց նոր կեանք ես տալիս:
-Այո՛, դա մեծ ազդեցութիւն ունի. փակագծերի մէջ ասեմ, որ երբ փոքր էինք Գիւլբենգեանի ֆոնդի կողմից Պարսկաստանում դպ-րոցների համար աթոռ-սեղան բերեցին եւ միանգամից հին ու ջարդւած աթոռ-սեղանները նորոգւեցին, դա բոլորին ուրախութիւն բերեց:
-Այո, մի բան էլ կայ, դպրոցն այդ համայնքի, գիւղի սիրտն է, երբ մի քիչ կարեւորութիւն է տրւում նորոգմանը, կարծես թէ մի էներգիա է սրսկւում:

-Այս աշխատանքների վերաբե-րեալ արդեօք հետաքրքրութիւնը մեծացե՞լ է թէ՞ ընդհակառակը՝ պակասել է:
-Նախկինում այդ աթոռ-սեղանը կառավարութեան կողմից էր տրւում դպրոցներին, Երեւանի դպրոցները աւելի մեծ ուշադրութեան էին արժանանում, որովհետեւ աւելի շատ մարդ կար, ընդհակառակը՝ փոքր քաղաքների ու գիւղերի դպրոցներին յատուկ ուշադրութիւն չէր դարձւում, եւ դա կապւած էր նրանց տնօրէններին թէ ինչքան ճարպիկ լինէին, գնային պահանջէին եւ ապրանքը ստանային: "Հայ դպրոց" հիմնադրամը դրսի մարդկանց ասում է թէ՝ եթէ ուզում ես Հայաստանին օգնել, կարիք չկայ 10.000 դոլար նւիրել, եւ կարելի է միայն օրինակ 10-20 դոլարով մի աթոռ-սեղան գնել երկու հայ աշակերտների նստելու համար: Գաղափարն այստեղից է ծագել, սակայն այդ ձեւն էլ իր դժւարութիւնն ունէր, չէր լինի մէկ աթոռ-սեղան նոր լինէր եւ միւսները՝ հին, ուրեմն որոշեցինք մի դասարան անել, բայց դա էլ չեղաւ. յետոյ դրամ հաւաքեցինք. առաջ շեշտը մէկ սէթ աթոռ-սեղանի վրայ էր, բայց տեսանք թէ միայն դրանով ոչ մի տեղի չենք հասնի, որովհետեւ չէր լինի թէ 5 հատ աթոռ-սեղան գնել ու ասել թէ գործն աւարտւեց, մօտեցումը փոխւեց: Հիմա դպրոցի վրայ ենք կենտրոնանում ոչ թէ միայն մէկ աթոռ-սեղանի: Այսինքն դրամը հաւաքում ենք մինչեւ մի դպրոցի կահաւորմանը բաւարարի:

-Ինչպէ՞ս են ընդառաջում Ամերի-կայում: Ովքե՞ր են աւելի շատ ընդառաջում:
-Ամերիկայում, հիմա կարող եմ ասել, որ մենք պարսկահայութեան մէջ աւելի ճանաչում ունենք, որովհետեւ ինքներս մեր շրջանի մէջ ենք եղել: Վերջին 2-3 տարւայ մէջ բաւական ուժեղացել ենք, կայքէջը, որ ունենք բաւական օգնում է մեզ, որ դրսից էլ ճանաչեն մեզ ու տեսնեն թէ ինչ է կատարւում, ինֆորմէյշէնը, որ նախկինում հեշտ չէր, հիմա հանգիստ տրւում է, թէ քանի դպրոցի ինչքան եւ ովքեր են օգնել: Ներկայ վարչութեան մէջ կարողացել ենք մի շարք ոչ պարսկահայերի աշխատանքի հրաւիրել: Բայց մի բան պէտք է չմոռանալ, որ Ամերիկայում հայկական նման կազմակերպութիւններ շատ կան, որ զանազան նպատակներով ծառայում են թէ՛ համայնքին եւ թէ՛ Հայաստանին, ուզենանք թէ ոչ մի քիչ մրցակցութեան մէջ ենք ուրիշ կազմակերպութիւնների հետ, բայց, քանի որ մերը կրթական ոլորտի մէջ է եւ արդիւնքը շօշափելի է մարդկանց համար, այսինքն՝ մարդ կարող է տեսնել թէ ինչքան դրամը քանի աթոռ կամ սեղան է դարձել. դա մի առաւելութիւն է մեզ համար:
Մենք ցանկանում ենք, որ մեր շրջանակը մեծանայ, կը սիրենք Գլենդէյլից դուրս ուրիշ համայնքների մէջ էլ ներկայ լինենք, բայց կամաց-կամաց. սա կամաւոր աշխատանք է: Աշխատում ենք ծախսերի մէջ խնայել, պակսեցնել. այդ աշխատանքների շատ փոքր ու քիչ տոկոսն է գնում մեր կազմակերպչական ծախսերը փակելու համար:
Բոլորս այս կազմակերպութեան մէջ աշխատում ենք կամաւոր եւ առանց ռոճիկի. "Հայ դպրոց"-ը միայն մէկ անձնաւորութիւն ունի, որ ռոճիկով է աշխատում եւ դա էլ Հայաստանի մեր գործավարն է:
Ուզում եմ աւելացնել, որ եթէ մենք 18-19 հազար աթոռ-սեղան ենք պատրաստել, այդ բոլորը մարդկանց նւիրատւութիւնից է, մենք միայն կապ ենք եղել դպրոցների եւ մարդկանց միջեւ: Մի շարք մարդիկ կարծելով թէ մենք աթոռ-սեղանի գործարան ունենք, սխալմամբ զանգահարել եւ աթոռի պատւէր են տւել: Սակայն իրականում մենք այդ գործի մէջ չենք եւ միայն դպրոցների աթոռ-սեղանի գործի մէջ ենք. սրա մէջ մեծ տարբերութիւն կայ, բայց երբեմն մարդիկ շփոթում են:

-Շատ լաւ միտք է այդպէս օգնելը, թէ՛ տեղ է հասնում օգնութիւնը եւ թէ՛ շօշափելի է:
-Սկզբում մի քիչ գործը երկար էր տեւում, բայց հիմա երբ դրամը վճարում ես "Հայ դպրոց"-ին, մինչեւ 3-ամիս պատւէրը պատրաստ է եւ արդիւնքն ստացւած եւ արդէն երեխաները նստած են նոր նստարաններին:

-Կարո՞ղ էք ասել թէ իւրաքանչիւր աթոռ-սեղանի գինը ինչքան է:
-Մէկ սէթ աթոռ-սեղանը, որը բաղկացած է մէկ սեղանից եւ 2 նստարանից 95 դոլար է վերջանում, որը շատ որակով ու յարմար գին է: Եթէ ասենք մէկ դպրոց ունի 100 աշակերտ, ու կարիք ունի 50 նստարանի, ուրեմն գումարն կլորացրած 5000 դոլար է լինում:

-Արդեօք Հայաստանի Հանրապետութեան կողմից որեւէ դժւարութիւն կամ ասենք խնդիր առաջացե՞լ է թէ ո՞չ:
-Բարեբախտաբար ոչ մի դժւարութիւն մինչեւ օրս չի պատահել. մենք ամէն տարի կառավարութեանը զեկոյց ենք ներկայացրել եւ նրանցից քաջալերութիւն ու գնահատական ստացել: Իմիջիայլոց մենք հնարաւորութիւն ունենք օգտւել մաքսազերծումից. միայն կառավարութեան պայմաններից նա է եղել, որ մենք աւելի շուտ կահաւորենք փոքր դպրոցները փոքր գիւղերում կամ համայնքներում, որոնց ամէն մարդու ձեռքը չի հասնի օգնելու: Կառավարութիւնն ինքը մեծ համայնքի ու մեծ դպրոցների կարիքներն հայթայթում է:

-Վերջում խնդրեմ ասէք ձեր ապագայ ծրագրերի մասին:
-Ասեմ, որ մենք շուտով պէտք է լրացնենք մեր 10-ամեակն եւ արդէն 1-2 տարի է թէ խօսում ու մտածում ենք թէ գալիք տարիների համար ինչ պիտի անել. այս տարիների ընթացքում շուրջ 200 դպրոցից աւել կահաւորել ենք եւ համարեա թէ տարիների փորձառութիւն ենք ձեռք բերել եւ գիտենք թէ որոնք են այս ոլորտի պահանջներն ու խնդիրները:
Օրինակ մանկապարտէզների եւ մանկամսուրների կապակցութեամբ, որ Հայաստանում զարկ է տրւում թէ վերջերս երեխաներն անպայման մանկապարտէզ գ-նան, մենք աշխատում ենք ջանք դնել այդ մասին, իհարկէ դեռ ոչ մի բան չենք կատարել, բայց զգում ենք, որ այդտեղ էլ անելիք ունենք:
Դպրոցների խաղավայրի, մարզասրահների եւ ֆիզիկայի ու քիմիայի լաբորատորիաների պիտոյքների վերաբերեալ կարծում ենք, թէ կարող ենք օգնել: Նաեւ մտածում ենք հաշւեփակումի համար համակարգիչ ուղարկել Ամերիկայից Հայաստան, որ յոյս ունենք, որ շուտով այս աշխատանքները կը կատարենք եւ այս ասպարէզում մեծ քայլեր կը վերցնենք: Կան մարդիկ, որ հետաքրքրւած են օրինակ մանկապարտէզի, կամ լաբորատորիայի հարցերով , որը կարող են օգնել այս կապակցութեամբ..

-Վերջում շնորհակալութիւն յայտնելով, յաջողութիւն ենք մաղթում Ձեզ, Ձեր ազգանւէր այս աշխատանքում: Վստահ ենք, որ մեր ընթերցողներին այս տեղեկութիւնները շատ կը հետաքրքրեն եւ կը գտնւեն շատերը, որ պատրաստ կը լինեն Ձեզ աջակցելու:

 

Յոյս թիւ 109

26 Հոկտեմբեր 2011