ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑ ԹԵՀՐԱՆԻ ԹԵՄԱԿԱՆ ԽՈՐՀՐԴԻ ԱՏԵՆԱՊԵՏ ԷԴՒԱՐԴ ԲԱԲԱԽԱՆԵԱՆԻ ՀԵՏ


ՄԵՐ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԴԺՒԱՐՈՒԹԻՒՆԸ ՄԵՐ ՀԱՅԱՎԱՐԻ ԳՈՐԾԵԼԱԿԵՐՊՆ Է

 


-Պարոն Բաբախանեան, նախ խնդրում եմ ձեզ նեկայացնէք մեր ընթերցողներին:
-Ծնւել եմ 1950-ին, Թեհրանում: Սովորել եմ "Հուր" տարրական դպրոցում, յետոյ "Ալբորզ" միջնակարգ դպրոցում: "Թեհրան" համալսարանում երկրաբանութիւն եմ ուսանել, յետոյ` ժէոթեքնիք ճարտարագիտութիւն` Անգլիայում: Ու-նեմ իմ անձնական հիմնարկութիւնը, որն իր բնագաւառում երկրում ճանաչւած ընկերութիւն է: Ազգային աշխատանքներին սկսել եմ մասնակցել համալսարանական միութիւնից, ուր եղել եմ նաեւ վարչութեան անդամ: Միաժամանակ "Արարատ" կազմակերպութիւնում, յատկապէս սպորտի բնագա-ւառում, աշխատանք եմ տարել, որպէս թենիսի յանձնախմբի պատասխանատու, վարիչ մարմին, մարզականի նիւթական պատասխանատու, յետոյ մարզական բաժնի նախագահ: Վերջին շրջանում եղել եմ "Արարատ"-ի կենտրոնական վարչութեան նախագահ: 1990-ից անդամակցել եմ թեմական խորհրդին, ուր Լեւոն Դաւթեանի կողքին աշխատելով, ազդւել եմ նրա մտածելակերպից ժողովրդին ճիշտ ծառայութիւն մատուցելու եւ այլ հարցերում: Իմ՝ թեմական խորհրդում անդամակցութեան երկրորդ շրջանում նա ատենապետ էր, ես՝ փոխատենապետ: Ընդմիջումով, մի ուրիշ շրջան եւս եղել եմ թեմական խորհրդում: Մի խօսքով, սա չորրորդ շրջանն է, որ անդամակցում եմ այս մարմնին: Երկու շրջան եւս կրթական խորհրդի ատենապետ եմ եղել: Այսպիսով, շուրջ քառասուն տարի է, ինչ աշխատանք եմ տանում ազգային մարմիններում: Արդէն երկու շրջան "Արարատ"-ի նախագահն էի, երբ առաջարկեցին թեմական խորհրդի անդամակցութիւնը: Քանի որ փորձառութիւնն ունէի այս աշխատանքներում, մտածեցի փորձեմ, թէեւ գիտէի ինչքան պատասխանատու եւ դժւար աշխատանք է:

-Իսկ որո՞նք են դժւարութիւնները:
-Դժւարութիւններ շատ կան, բայց հաւատացած եմ, որ դրանք մեծամասնաբար ոչ կարեւոր խնդիրներ են: Դրանք աւելի շատ տեղ ընկած սովորութիւնների արդիւնքն է: Հիմնականում հայավարի գործելակերպեր են: Սրանք մի քիչ փոխելով եւ դարձնելով ստանդարտ վարչական ձեւեր, որ ամէն տեղ կայ, կարծում եմ հարցերի մեծ մասը կը լուծւի: Արդէն սկսել ենք մեր աշխատանքը այդ ուղղութեամբ: Բայց ինչքանով կը յաջողենք, չգիտեմ:

-Պարոն Բաբախանեան, ի՞նչ բնոյթի մարմին է թեմական խորհուրդը պարզապէս վարչակա՞ն, թէ՞ քաղաքական: Ինչպիսի՞ն են ձեր յարաբերութիւնները Սրբազան առաջնորդի հետ, պետութեան հետ:
-Ըստ մեր կանոնագրի, թեմական խորհուրդը ազգային իշխանութեան գործադիր մարմինն է: Մենք պետութեան հետ կապի մէջ ենք մեր մասնագիտացւած մարմինների, յատկապէս կրթական խորհրդի միջոցով, որը Ամուզեշ-փարւարեշ-ի (կրթութեան նախարարութեան) հետ կապի մէջ է: Պէտք եղած ժամանակ մենք էլ միջամտում ենք: Պետութիւնը մեզ ճանաչում է որպէս Շորայէ Խալիֆեգարի:
Իհարկէ, մենք կանոնագրի դժւարութիւն ունենք: Մեր կանոնագիրը պիտի վերանայւի: Օրինակ մեր կանոնագրութեան մէջ կրօնական խորհուրդ գոյութիւն չունի, բայց 2003 թւականից, այդ մարմինը ստեղծւել է եւ ժամանակի ՊԺ-ն հաստատել է այն: Նրանք սկզբունքօրէն հաստատել են, որպէսզի երբ կանոնագրութիւնը վերանայւելու լինի, դրանք մէջն ընդգրկւեն: Իմ կածիքով, թեմական խորհուրդը ժամանակին աւելի ազդեցիկ մարմին է եղել: Դրա համար ՊԺ-ից խնդրել ենք, որ կանոնագրութիւնը վերանայւի, որպէսզի թեմական խորհրդի, կրօնական խորհրդի, առաջնորդի եւ տարբեր մարմինների լիազօրութիւնները յստակ լինեն եւ ընդհանուր աշխատանքը աւելի սահուն ընթանայ:

-Բայց յստակ ի՞նչ կէտեր կան ներկայ կանոնագրութիւնում, որոնք խանգարում են աշխատանքի սահուն առաջընթացը:
-Տեսէք, մենք ունենք կրօնական խորհուրդ, որը պիտի իր աշխատանքները տանի եկեղեցիներում եւ թաղերում կրօնական դաստիարակչութեան վերաբերեալ: Կրօնական խորհրդի կանոնագրութեան մէջ գրւած է, որ այն պատասխանատու է մեր կրօնական եւ եկեղեցական աշխատանքների համար: Հիմա որ կրօնական խորհուրդը կեանքի է կոչւել, սրանք պիտի յստակեցւի. որտեղ է կրօնական խորհուրդը, որտեղ է թեմական խորհուրդը, որտեղ թեմակալ առաջնորդը: Իհարկէ սրբազան հօր հետ որպէս ի պաշտօնէ նախագահ բոլորս կապի մէջ ենք, ստանում ենք նրա խորհուրդներն ու տեսակէտները, բայց աւելի կոնկրետ պիտի նշւի պատասխանատւութիւնների սահմանները: Օրինակ պիտի յստակեցւի, որ եթէ եկեղեցու շրջափակում մի աշխատանք է տարւում, պատասխանատուն ո՞վ է: Այդպիսով մենք որպէս թեմական խորհուրդ կիմանանք մեր պատասխանատւութիւնների սահմանները: Ժողովուրդն էլ իմանայ ումից ինչ պիտի սպասի: Ներկայիս ԹԽ-ը ըստ կանոնագրութեան պատասխանատու է բոլոր հարցերում, օրինակ նաեւ եկեղեցիների կառավարման գործերում, բայց մարդկանց հարցերի պատասխանները հոգեւոր մարմիններից վերցնելը եւ փոխանցելը ժողովրդին այնքան էլ հեշտ չի լինում:

-Գուցէ հարցի մի մասը սրա հետեւանքն է, որ կառոյցը կրօնական կառոյց է: Կամ մի խառնուրդ է կրօնական եւ աշխարհիկ դեմոկրատիկ կառոյցների:
-Այո, այդպէս է: Մենք ունենք մեր աշխարհիկ աշխատանքը եւ կրօնականը, որ իհարկէ իրար կապւում են: Բայց պիտի յստակեցւի ով ուր է պատասխանատու: Իհարկէ նախկինում կրօնական խորհուրդ չենք ունեցել, ունեցել ենք քահանայաց դաս, որ պիտի կեանքի կոչէր մի գործադիր մարմին որպէս կրօնական խորհուրդ, բայց ներկայի սրբազանի Թեհրան գալուց յետոյ, սա նրա մտայղացումն է եղել. կրօնական խորհուրդը սկսել է իր աշխատանքը եւ բա-ւականին աշխոյժ աշխատանք է տանում, բայց քանի որ յստակութիւն չկայ, հարցերը յաճախ գնում եմ վերծանումների եւ գործի ընթացքը դանդաղեցնում է:

 


-Պատգամաւորական ժողովին ներկայացրած ձեր սկզբունքներում, թեմական խորհուրդը մեծ շեշտ է դրել համայնքին տեղեակ պահելու հարցի վրայ: Գիտէք, վերջին ժամանակներում բոլորը խօսում են ժողովրդին տեղեակ պահելու անհրաժեշտութեան մասին: Դուք ի՞նչ յստակ քայլեր էք ուզում վերցնել այս ուղղութեամբ:
-Ես հաւատացած եմ, որ ժողովուրդը պիտի իմանայ անցուդարձն ինչ է, մեր դժւարութիւններն ինչ են, մեր շէնքերը ինչ պայմաններով են վարձու տրւել, ինչ վիճակի են, մեր կալւածներն ինչ վիճակի են... իսկ ինչ ձեւերով: Առայժմս միութիւնների վարչութիւնների հետ հանդիպումներ ենք ունեցել: Շուտով կը սկսենք շրջաններում մեր ժողովրդի հետ հանդիպել, զեկոյց ներկայացնել եւ հարցերին պատասխանել: Այս հանդիպումները կը սկսենք "Թունեան" դպրոցի նոր շէնքի բացումից յետոյ: Մտածում ենք թղթակիցների հետ տարին մէկ-երկու հանդիպում լինի: Մամլոյ հարցազրոյցներ: Միութիւններին ասել ենք, երբ ցանկանում են կարող են, համատեղ հանդիպումներ ունենանք:
Թեմական Խորհուրդը առաջնորդարանում գրասենեակ է ունենալու: Տարիներ է, որ այդ մասին խօսւել է: Կարծես յատուկ զգայնութիւն է եղել, որ թեմական խորհուրդը գրասենեակ չունենայ: Չգիտեմ՝ ինչու: Յուսով ենք, որ շուտով այդ սենեակը կը տրամադրւի մեզ: Օրական քանի ժամ մէկը ներկայ կը լինի այստեղ, եւ եթէ կայ մէկը, որ թեմական խորհրդի հետ ասելիք ունի, կը կարողանայ իր խօսքն ասել: Մեր կայքը եւս պիտի աւելի ակտիւացնենք: Բոլոր լուրերը ընթացիկ անցուդարձի մասին կայքում կը տեղադրենք, որ եթէ մի բան էլ կայ, մարդիկ առաջ մեզանից լսեն:
Մի խօսքով, աշխատում ենք նման տեղեկատւութիւն տեղի ունենայ, հիմա եթէ ուրիշներն էլ ասել են, մենք էլ իւրայատուկ մարդիկ չենք, մենք էլ դրան հաւատացած ենք, եւ կը փորձենք գործադրել դա: Հաւատացած եմ, մենք հարցերին պիտի պատասխանենք, եթէ պատասխանները չենք իմանում, գնանք ուսումնասիրենք ... բայց եթէ մենք թեմի խորհուրդն ենք, եթէ մարդիկ ցանկանում են իմանալ այնինչ կալւածը, որ ազգային գոյք է, ինչ վիճակի է, պիտի իրեն պատասխանենք: Գաղտնի բան չպիտի ունենանք:

-Տեսէք, անցեալ տարիների դժգոհութիւնները բոլորը ուղղակի կամ անուղղակի կապւում են կալւածների եւ շէնքերի վաճառմանը ... ընդհանուր տպաւորութիւնն այս է, որ առաջնորդարանը մեծ քանակութեամբ կալւածներ եւ դրանցից մեծ եկամուտ ունի: Մի խօսքով, մեծ հարստութիւն գոյութիւն ունի, որ յայտնի չէ ինչ է լինում: Մենք որպէս համայնք, իրապէս ի՞նչ ունենք: Մեր ազգային գոյքերի ու կալւածների որեւէ ցանկ գոյութիւն ունի՞: Ինչո՞ւ չի հրապարակւում:
-Մենք մտածում ենք, որ մեր կալւածների ցանկը պիտի մեր ժողովուրդի սեփականութիւնը դարձնել, որ բոլորի միտքը հանգստանայ: Կալւածների ցանկը կը ներկայացնենք:
Ազգային առաջնորդարանը ամսական 40 միլիոն թուման վարձ է ստանում: Մենք բաւականին բարձր ռոճիկներ ենք վճարում: 1992-3 թւականներից, երբ մեր պաշտօնէութիւնը գնաց Թաամին էջթեմայիի (Սոցիալական Ապահովագրութեան) հսկողութեան ներքոյ, ամէն տարի, մեր կամքից անկախ, ռոճիկները բարձրանում են, իսկ մեր եկամուտը սահմանափակ է մնում: Ժամանակին միայն Սանայի պողոտայի մեր շէնքի վարձը մեր ընթացիկ ծախսերի գումարը հանում էր: Բայց հիմա մեծ տարբերութիւն կայ: Ներկայումս ունենք 120 ուսուցիչ, ունենք պաշտօնէութիւն, ... դա բաւականին ամսական վճարում է, որի դիմաց համապատասխան եկամուտ չունենք: Մենք այդ ծախսերը մարելու համար, եթէ ուզենանք վաճառելով ընթանանք, դժւարութեան կը հանդիպենք: Չի լինի անընդհատ վաճառել, ռոճիկ վճարել: Մենք մեր պահ դրած գումարից ամսական հարիւր միլիոն թուման յատկացնում ենք մեր առօրեայ ծախսերը մարելու, ռոճիկները վճարելու համար, սա մեծ գումար է:
Ներկայումս գուցէ մենք կանխիկ դրամի դժւարութիւն ունենանք: Մի երկու տարի յետոյ հաւանաբար այդ դժւարութիւնը չի լինի, որովհետեւ մեր որոշ եկամտաբեր փրոժէները, շէնքերը, որոնց շինարարական աշխատանքները ծրա-գրում ենք սկսել, արդիւնքի կը հասնեն: Բայց եթէ ռոճիկները նոյնպէս շարունակւի աճել, էլի մի քանի տարի յետոյ դժւարութեան կը հանդիպենք: Բայց յամենայնդէպս մենք մեր դպրոցներին պիտի սուբսիդ տանք: Համահայկական խաղերի հաշւեփակումն էլ եղել է, սա էլ շուտով կը ներկայացնենք թերթերում, որ հանրութիւնն իմանայ ազգային առաջնորդարանը ինչքան է ծախսել, պետութիւնն ինչքան է վճարել, մարզիկն ինչքան է վճարել:
Ժողովուրդը պիտի իմանայ ինչ ունենք, հակառակ դէպքում կը մտածի այստեղ առասպելական հարստութիւն գոյութիւն ունի:
Կանխիկի առումով, այսօր կարմիր գծի վրայ ենք գնում: Իհարկէ գոյքեր ունենք, բայց չենք ուզում դրանք ամէն պայմաններում վաճառել:

-Ձեր յառաջիկայ ծրագրերում յայտարարել էք, որ ունենալու էք խնայողական մօտեցում: Դա ի՞նչ է նշանակում: Արդեօք աւելանալո՞ւ են դպրոցների ու մանկապարտէզների թոշակները:
-Ես կարծում եմ, որ մենք պիտի կենտրոնանանք աւելի ճիշտ ձեւով ծախսելու վրայ: Ինչպէս ասացի՝ մեր եկամուտները սահմանափակ են: Վարձերը պիտի վերանայւեն: Մենք չենք ուզում որեւէ աշխատանք դադարեցնել, բայց ուզում ենք մեր հնարաւորութիւնների սահմաններում ծախսել: Ժամանակին մենք երեխաներին ուղարկում էինք Հայաստան, հանրակառքով գնում էին, մնում էին սպորտ բազայում: Յետոյ ժամանակի ԹԽ-ի վիճակն այնպէս եղաւ, մի քանի շէնք վաճառեցին, որ սկսեցին աւելի տուրիստական ձեւով ճամբորդել քան աշակերտական ճամբարի: Այս տարի մտածեցինք հէնց սկզբի նման, ճամբարի ձեւով, գնան:
Հիմնական նորոգութիւններ չենք անելու՝ գեղեցկացնելու եւ նման նպատակով: Բայց բնականաբար անհրաժեշտ նորոգութիւնները կը լինի: Կան մի քանի փրոժէներ` գետինը մեզանից, սարքելը դիմացիցնից: Օրինակ Միրզայէ Շիրազիում մի շէնք ունենք, որի շինարարական աշխատանքը սկսել է նախկին Թեմական Խորհրդի միջոցով, այժմ ընթացքի մէջ է, մի քանի ամսից աւարտւելու է, եւ կարող է կայուն եկամուտ ապահովել մեզ համար:
Յամեմայն դէպս, խնայողական մօտեցումը կարող է նաեւ որոշ դժգոհութիւնների տեղիք տալ: Օրինակ մանկապարտէզներում մենք չենք կարող բոլոր ծախսերը ծանրաբեռնել երիտասարդ ընտանիքների վրայ, բայց կարող ենք այնպէս դասաւորել, որ հայ ուսուցիչները իրենց դասաւանդած ժամի չափ դրամ ստանան: Դրա համապատասխան ապահովագրութիւն ունենան: Ծնողների հետ եւս հանդիպումներ ունեցանք: Շատ դրական էր նրանց մօտեցումները: Մենք բացատրեցինք, որ մանկապարտէզների համար ինչ սուբսիդներ է յատկացւում եւ իրենք հաւատացած էին, որ իրենք էլ պիտի իրենց բաժինը բերեն: Ընդհանրապէս, երբ խնայողութեան հարց կայ, դժգոհութիւններ էլ կը լինեն. դա անխուսափելի է ...

-Արդեօ՞ք ազգային կալւածների եւ ֆինանսական հարցերի տնօրինումը պրոֆեսիոնալ կերպով է կատարւում: Թեմական խորհրդի անդամները աշխատում են ան-վճար, եւ բնականաբար իրենց աւելորդ ժամերում: Այդպիսով կարելի՞ է շահաւէտ ձեւով վարել այդ գոյքերի հարցերը:
-Ասեմ, մենք ունենք մեր կալւածների հարցերը կատարող պաշտօնեան, մեր կրթականի պաշտօնեաները, բայց տնօրինումը կատարւում է յօժար ձեւով թեմական խորհրդի եւ պատկան մարմինների միջոցով: Երեւի բացի այդ էլ չի կարող լինել: Օրինակ, եթէ մէկին ասես՝ արի թեմական խորհրդի անդամ եղիր, ռոճիկ ստացիր, դրւածքը բոլորովին կը փոխւի: Չեմ կարծում մէկը պատրաստ լինի որեւէ վճարումի դիմաց, թեմական խորհրդի անդամ դառնալ: Սա մի գործ չէ, որ գումարով ուզես անել: Թէ՛ պատասխանատու աշխատանք է, թէ՛ ժամ է պահանջում: Ազգային համակարգում գործելու համար, պիտի կարողանաս ժամ տրամադրել, պիտի իմանաս, որ երկու տարի, շաբաթական ահագին ժամ տրամադրես, եւ ժողովից ժողով գալով բան չի ստացւի:

-Պրն. Բաբախանեան, ուզում եմ վերջում շնորհակալութիւն յայտնել ձեզ, մեզ տրամադրած ժամի եւ տեղեկութիւնների համար:


Զրոյցը վարեց՝ Ռ.Սաֆարեանը

Յոյս թիւ 108

12 Հոկտեմբեր 2011