ՔԱՂՑՐ ԵՐԱԶԱՆՔՆ ԸՆԴԴԷՄ ԴԱՌՆ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ
ՀԱՐՑԱԶՐՈՅՑ ԻՐԱՆԱՀԱՅ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾ ՎԱՀԷ ԱՐՄԷՆԻ ՀԵՏ
 

Վահէ Արմէնը ծնւել է 1960 թւականին Իրանի Մաշհադ քաղաքում, ուր ստացել է իր նախնական կրթութիւնը: Միջնակարգն աւարտելուց յետոյ մեկնել է Լոնդոն, որպէսզի իր կրթութիւնը շարունակի հասարակագիտութեան մասնաճիւղում: Սակայն, երեւի, բախտն այնպէս էր վիճակւել, որ նա բանաստեղծ դառնայ: Դեռ երիտասարդ տարիքում, Մաշհադ քաղաքում տեղի ունեցած աւտովթարի հետեւանքով նա կորցնում է քայլելու կարողութիւնը, եւ դա պատճառ է դառնում, որ իր ողջ կարողութեամբ նւիրւի գրականութեանը: Դրա արդիւնքը մի շարք բանաստեղծութիւնների եւ թարգմանութիւնների ժողովածուներ են: Վահէ Արմէնի բանաստեղծութիւնների վերջին ժողովածուն լոյս է տեսել վերջերս: Գիրքը պարունակում է նրա պարսկերէն բանաստեղծութիւնները: Իսկ ինչո՞ւ պարսկերէն: Հէնց այստեղից էլ սկսեցինք մեր զրոյցը Վահէի հետ:

Ռ. Ս.

 

-Նորերս լոյս է տեսել բանաստեղծութիւններիդ նոր ժողովածուն` Երբ անձրեւի՝ կը գնանքե պարսկերէնով: Ինչպէ՞ս եղաւ, որ սկսեցիր պարսկերէնով գրել:
-Հայերէնով գրած բանաստեղծութիւններիս առաջին եւ երկրորդ ժողովածուները՝ Դէպի սկիզբե-ն ու Ճիչե-ը Թեհրանում եւ Երեւանում լոյս տեսնելուց յետոյ, զգացի, որ իմ ներսում կուտակւած եւ կուտակւող մտքերն ու զգացմունքները չե՛ն տեղաւորւում տողերիս մէջ, չե՛մ կարողանում դրանք լիովին դրսեւորել եւ թղթին յանձնել. Փորձեցի բանաստեղծութիւններ գրել պարսկերէն լեզւով. Այդպէս, սկսեցի եւ շարունակեցի գրել ՆՈՐ ՊՈՌԹԿՈՒՄՆԵՐՈՎ: Պարսկերէնով գրւած բանաստեղծութիւններիս առաջին ժողովածուն լոյս տեսաւ 2005 թւականին, որը կրում էր Թեւերը թողեց բանաստեղծութեանս կողքին ու հեռացաւե ընդհանուր խորագիրը. Երկրորդը՝ Կռունկների թռիչքից յետոյե-ն էր, որը լոյս տեսաւ 2009-ին, իսկ վերջինն էլ Երբ անձրեւի՝ կը գնանքե-ն է, որի մասին արդէն խօսեցինք:
Գիտես, հայերէնով գրելիս՝ միշտ մտածում էի թէ ԻՆՉՊԷՍ գրեմ, իսկ պարսկերէնով գրելիս՝ մտածում եմ թէ ԻՆՉ գրեմ: Բանաստեղծն, ըստ իս, պէտք է կատարելապէս տիրապետի ա՛յն լեզւին, որով գրում է, որպէսզի երբեք ԻՆՉՊԷՍ գրելու մտահոգութիւն չունենայ, այլ ունենայ միայն ԻՆՉ գրելու ՀԱՃԵԼԻ՜ ՏՒԱՅՏԱՆՔ...

-Արդեօք գրելու լեզուն փոխելը հանգի՞ստ եղաւ։ Չմտածեցի՞ր, ասենք, թէ՝ ինչո՞ւ փոխեմ իմ մայրենի լեզուն։
-Լեզուն փոխելը հէ՛նց այդ մասին մտածելուս արդիւնքն էր:
ԵՍ ԱՄԵՀԻ՜ ԻՂՁԵՐ ՈՒՆԵՄ՝ ԾՈՎ ԵՐԱԶՈՂ ՁԿՆԻԿԻ ՊԷՍ... ու պէ՛տք է ձայնս հասցնեմ աշխարհին՝ հայ ՄԱՐԴՈՒ ձայնը. Լեզուն միջո՛ց է:
Ես մեղաւոր չեմ, որ հանգամանքների բերումով՝ ծնւել եմ Հայրենիքից դուրս՝ Իրանի Մաշհադ քաղաքում, որտեղ երկար տարիներ շփւել ու յարաբերւել եմ հազարաւոր պարսիկի եւ ընդամէնը յիսուն-վաթսուն հայի հետ. Յիսուն-վաթսուն հայ ասելով, նկատի ունեմ տասը-տասներկու ընկերներիս ու նրանց ընտանիքներին:
Ինչեւէ. Լեզուն փոխելը, սիրելի Ռոբերթ, չգիտեմ հանգիստ ու հեշտ էր թէ դժւար, բայց հաստատ գիտեմ, որ ինձ համար, թէեւ ցա-ւալի, սակայն ճակատագրական էր, ինչպէս ցաւալի, միեւնոյն ժամանակ, ճակատագրական են եղել մեր պատմութեան էջերից շատերը: Գիտես, ՍԱ էլ ա՛յն ցաւերից մէկն է, որոնք ինձ կրկնակի ոգեւորութիւն ու եռանդ են ներշնչում՝ ինձ եւ իմ անձը մոռանալու, բանաստե՛ղծ դառնալու եւ ստեղծագործելու: Կեանքը, ասել է անմահ Տէրեանը, նշանակում է ստեղծագործութիւն. Ուր չկայ ստեղծագործութիւն, չկայ եւ կեանք:

- Հիմա հայերէն էլ ե՞ս գրում:
-Ո՛չ։ Հիմա միայն երբեմն հայերէնից թարգմանութիւններ եմ կատարում: Հեղինակ եմ թարգմանութիւնների վեց ժողովածուների, որոնցից չորսը Հայաստանի ժամանակակից բանաստեղծների հատընտիր գործերն են՝ թարգմանւած պարսկերէնի:

- Եւ այդ գրքերը որնո՞ք են։
Առաջինը լոյս տեսաւ 2005-ին, որի խորագիրն է Դռանս բանալին արեւի լոյսն էե (պրսկ.՝ Քելիդէ Դարամ Նուրէ Խորշիդ Ասթե) . դա ժամանակակից վեց հայ բանաստեղծների գործերի նմուշների թարգմանութիւնն էր պարսկերէնի: Յետոյ՝ Յովհաննէս Գրիգորեանի բանաստեղծութիւնների հատընտիր ժողովածուն էր՝ պարսկերէնի թարգմանւած՝ Բոլորովին ուրիշ աշունե (պրսկ.՝ Փայիզի Քամելան Մոթֆաւեթե) խորագրով, որը լոյս տեսաւ 2009-ին. Յաջորդը՝ 2010-ին լոյս տեսած Էդւարդ Հախվերդեանի Ծիրանի հիւթն ու սեւ եռանկիւնինե (պրսկ.՝ Շահդէ Զարդալու վա Մոսալասէ Սիահե) էր, վերջինն էլ Չէշմէե հրատարակչութեան միջոցով լոյս տեսած Առաջին տողը չեմ գրումե (պրսկ.՝ Սաթրէ Աւալ րա Նեմինեւիսամե) ժողովածուն էր, որը հատընտիր ժողովածու է՝ Հայաստանի տասներեք ժամանակակից բանաստեղծների կարճ բանաստեղծութիւնների։
Թարգմանութեան դէպքում դժւարութիւններ շատ կան: Գիտես, Երբ բանաստեղծութիւն եմ գրում, ոչ մի բանի մասին չեմ մտածում. Չեմ մտածում, որ տւեալ բանաստեղծութիւնն արդեօք տպագրութեան իրաւունք կը ստանա՞յ թէ՞ ոչ։ Կարժանանա՞յ ընթերցողի հաւանութեանը թէ՞ չէ: Ինձ այս տողերը գրելու համար կը ծափահարե՞ն, թէ՞ կը հայհոյեն: Այն ինչ գրել եմ, Ի՛Մն Է եւ ամէն ինչից անկախ՝ պէտք է լինի ու մնայ հէնց այնպէս, ինչպէս գրել է Վահէն: Մինչ, թարգմանութեան դէպքում այդպէս չէ, եւ դժւարութիւններ շատ կան. Որովհետեւ, նախ՝ պէտք է շատ բանաստեղծութիւններ կարդամ, որպէսզի թարգմանութեան համար ընտրեմ ա՛յն գործերը, որոնք սիրում եմ եւ հոգեհարազատ են ինձ: Յետոյ՝ նորից պիտի կարդամ, որպէսզի նորից ընտրեմ ա՛յն գործերը, որոնց հետ, գիտեմ, պարսիկ ընթերցողն աւելի հեշտ է կարող կապ հաստատել: Իսկ վերջում էլ կայ մշակոյթի նախարարութեան արտօնութեան խնդիրը։ Լաւ, ես ինչո՞ւ թարգմանեմ մի գործ, որը վստահ եմ Մշակոյթի նախարարութիւնը չի ընդունելու եւ տպագրութեան իրաւունք չի ստանալու այդ գործը: Այսպիսի պայմաններում, թարգմանութիւնը չի՛ կարող այնքան էլ հաճելի աշխատանք լինել:

- Այն որ շփման մէջ ես եղել պարսիկ գրական շրջանակների հետ ի՞նչ դեր է ունեցել այս գործի ընթացքում։
-Հէնց այնպէս, որ ասացի՝ Ես ծնւել ու մեծացել եմ Մաշհադում. Միջնակարգ ուսումս ստացել նոյն քաղաքում, յետոյ էլ ուսումս շարունակելու նպատակով մեկնել եմ Անգլիա. Մաշհադում միայն հինգ կամ վեց դասարան եմ հայերէն սովորել, այն էլ պարսիկների կրօնի դասաժամերին, շաբաթական մի 2 ժամ, մենք՝ հայերս գնում էինք Հայոց դպրոցի գրադարանը եւ հայերէն էինք պարապում։ Յետոյ՝ տնից դուրս, խանութպանը պարսիկ էր, ընկերներիս իննսուն տոկոսը պարսիկներ էին, բոլոր աշխատանքներն ու վարչական գործերը եւ այլն պարսիկների հետ էր կատարւում։ Իսկ յետոյ էլ, երբ ընկայ այս ասպարէզի մէջ, գրական ընկերներիս մեծամասնութիւնը պարսիկ են եղել:
Իհարկէ սկզբնական շրջանում, հայ գրական շրջաններ ունեցել եմ եւ շատերն են ինձ օգնել ու քաջալերել, եւ բարի խորհուրդներ ու ցուցմունքներ տւել։
Նրանցից կարող եմ յիշել Դոկտ. Մեսրոպ Բալայեանին, որ Իսպահանի համալսարանի դասախօս էր։ Նրա հետ երկար տարիներ շատ մտերմիկ ու հաճելի զրոյցներ եմ ունեցել՝ գրականութեան, արւեստի, հոգեբանութեան ու հասարակական հարցերի շուրջ, եւ շատ բան եմ սովորել այդ թանկագին մարդուց: Նա եղել է Սորբոնի անւան համալսարանի մանկան հոգեբանական գիտութիւնների թեկնածու եւ իր դասախօսն է եղել Ժան Պիաժէն։
Ռ.Բէնն ու Լէոնիդ Սարւարեանն էլ ինձ շատ են օգնել ու քաջալերել. եւ շատ ուրիշներ, Արսէն Մամեանից սկսած մինչեւ իմ դեռատի, նոյնիսկ մանո՛ւկ ընկերներն ու բարեկամները, որոնցից մի՛շտ սովորել ու սովորում եմ:
Իսկ, ինչ վերաբերում է պարսիկ գրական միջավայրին, կամ ընդհանրապես գրական շրջանակներին, պէտք է ասեմ երբեք չեմ սիրել մասնակցել այդպիսի շրջանների ու հանդիպումների, որովհետեւ համոզւած եմ, որ արւեստագէտը նման պայմաններում ոչ միայն չի զարգանում, այլեւ տարւելով կողմնակի եւ անհետաքրքիր հարցերով՝ հեռանում է իր բուն նպատակից ու արւեստի հիմնական ճանապարհից:

-Անգլիայում ի՞նչ ես ուսանել:
-Անգլիա գնալուց յետոյ, նախ՝ լեզու սովորեցի. Յետոյ՝ սկսեցի ուսումս շարունակել Լոնդոնի համալսարանի հասարակագիտութեան մասնաբաժնում, բայց ցա-ւօք, կիսատ մնաց, որովհետեւ հայրս հիւանդացաւ ու ես ստիպւած ժամանակաւոր վերադարձայ Իրան: Այդ ժամանակ Մաշհադից տեղափոխւել էինք Թեհրան. յեղափոխութիւնից յետոյ Մաշհադում համարեա հայութիւն չէր մնացել. մտածեցինք տեղափոխւել Թեհրան, որտեղ ապրում էին մեր հարազատները: Ինչեւէ, այդ ամէնից յետոյ, երբ ուզեցի վերադառնալ Անգլիա, թոյլ չտւին երկրից դուրս գնալ։ Արդէն Իրանի եւ Իրաքի պատերազմն սկսւել էր։ Այդպէս, մնացի այստեղ ու մտածում էի թէ գործերս ինչպէս դասաւորեմ ու ետ գնամ, որ այդ աւտովթարը պատահեց... ու երեւի ԲԱՐԻՆ ՀԷՆՑ ԴՐԱ ՄԷՋ ԷՐ, որ մնայի ու չգնայի։ Ես ուրախ եմ, որ ինչ-որ պատճառով մնացի ու ընկայ գրական ասպարէզ։

 


 

-Ինչպէ՞ս պատահեց այդ աւտովթարը։
-Այն օրերին մտածեցի՝ եթէ առայժմ չեմ կարող երկրից դուրս գնալ, ժամանակաւոր մի աշխատանք գտնեմ։ Հէնց Մաշհադում գտայ: Աշխատանքս այնպիսին էր, որ շաբաթական 3-4 օր պիտի Մաշհադում լինէի։ Արդէն ամիսներ էր, ինչ աշխատում էի, երբ մի օր երեկոյեան, ընկերներիցս երկուսի հետ գնացինք քաղաքը շրջելու: Հիւրանոցից նոր էինք դուրս եկել, երբ փողոցից անցնելիս, հակառակ կողմից մի մեքենայ ինձ հարւածեց: Ընկերներս մի քայլ առաջ էին ինձանից. Ասում էին՝ Հարւածի ձայնից վերադարձանք ու քեզ տեսանք, որ ընկել էիր փողոցի միւս մայթը, որտեղ մի ուրիշ մեքենայ էլ կրկին հարւածեց քեզ: Նման բան միայն կինօնկարներում էինք տեսել...ե: Ինչեւէ, դէպքից մինչեւ երեք օր կոմայի մէջ էի, յետոյ վիրահատեցին ողնաշարս, որպէսզի ողնուղեղս աւելի վնասներ չստանայ: Դա տեւեց շուրջ 7-8 ժամ:
Չորս տարի յետոյ, երբ գնացի Անգլիա բուժւելու, ասացին՝ վիրահատութիւնը շատ յաջող է եղել: Իսկ թէ ինչո՞ւ չորս տարի յետոյ, ասեմ. Չորս տարի ինձ իրա-ւունք չտւեցին երկրից դուրս գալ բուժւելու համար, ասելով թէ՝ սա զօրակոչիկ է: Դէ, ե՛կ Վարդապետե՝ հաշմանդամ զօրակոչիկ...
Այդ չորս տարիների ընթացքում ես անկողնու մէջ էի՝ ուտել, խմել, լողանալ, ամէն ինչ՝ անկողնում։ Բայց մոլեգնօրէն գիրք էի կարդում, թէկուզ դրանից առաջ էլ ընթերցասէր եմ եղել ու կարդացող:
Վերջապես, յաջողեցի գնալ: Անգլիայում մօտ 7 ամիս մնացի. Թէեւ վիլչերով գնացի ու վիլչերով էլ վերադարձայ, բայց գոնէ ե՛ս զգում էի, թէ ինչ մեծ փոփոխութիւն է կատարւել ինձ հետ եւ ինչքան եմ առաջադիմել։ Գնալուց առաջ, չորս տարի անկողնում գամւած էի, եւ առանց մօրս ու քրոջս օգնութեան՝ անգամ աջ ու ձախ շրջւել չէի կարողանում: Օրւայ ընթացքում, հինգ վեց րոպէից աւել չէի կարողանում նստել եւ այլն:
Ու հէնց այդ օրերին էր, որ ինքս ինձ մտածեցի ու մենախօսեցի՝ Վահէ՛, որոշիր թէ ի՛նչ ես անելու: Ոտքեր չունես գնալու. կամ պէտք է մնաս, կամ թռիչքով գնաս... Եւ իրօք, վստա՛հ էի, որ գնալու եմ. Այն օրերին չգիտէի՝ ինչպէս կամ ուր, բայց վստահ էի, որ գնալու եմ...

-Հետաքրքիր է, որովհետեւ մինչեւ հիմա ես չգիտէի, որ աւտովթարի պատճառով ես այս վիճակին մատնւել, նամանաւանդ որ դրա հետեւանքով ես սկսել գրել։
-Ինձ սենտիմենտալ չհամարես, թէեւ խիստ զգայուն մարդ եմ, բայց իրօք, երբեք իմ կեանքն այլ կերպ, առանց պոէզիայի չեմ կարող պատկերացնել. ուզում եմ ասել՝ եթէ օրինակ այսօր ինձ ասեն՝ ոտքերդ քեզ կը վերադարձնենք, իսկ գրքերդ քեզանից կառնենք, ՉԵ՛Մ ԸՆԴՈՒՆԻ. Հաւատացէք, որ չեմ ընդունի։

-Գրւածքներիդ մէջ յատուկ յուզականութիւն ու գեղեցկութիւն կայ, զգացմունք կայ, բայց ոչ թէ շատ կրքոտ, կամ սենտիմենտալ, այդպէս չէ՞։
-Ճիշտ ես նկատել. դա պարզապէս գուցէ իրականութեան ու երեւակայութեան պայքարի, կամ գուցէ նրանց սիրաբանութեա՛ն արդիւնքն է... իմ գրութիւնների մէջ երբեք չէք տեսնի, որ ես որեւէ արդիւնքի հասած լինեմ, կամ ընթերցողիս ինչ-որ դասեր տւած լինեմ. Իմ տողերում միշտ մի պայքար կա՛յ դառն իրականութեան եւ քաղցր երազանքի միջեւ, որն ընդհանրապէս հանգչում է մոլեգին սիրոյ։
Եւ ասեմ, գուցէ չհաւատաք, բայց երբեմն կեանքիս ամենաիրական դէպքերը հէնց ամենաերազային թւացող դէպքերն են:

-ԹԷ՛ քո բանաստեղծութիւնները եւ թէ՛ թարգմանութիւններդ, համարեա բոլորը կարճ բանաստեղծութիւններ են: Որտեղի՞ց է գալիս կարճ գրելու այդ հակումը:
-Ինձ յաճախ են հարցնում այդ մասին: Կարճ բանաստեղծութիւնն, ըստ իս, բանաստեղծական ամենա՜դժւար ձեւերից մէկն է, որի կարճ տողերում, բանաստեղծը պիտի կարողանայ ամփոփել իր մտքերն ու զգացմունքները: Դրա համար էլ այն շա՜տ, շա՜տ եմ սիրում. միշտ էլ սիրել եմ հնարաւորին չափ միտքս կարճ տողերով արտայայտել եւ փոխանցել ընթերցողին: Բայց, ամենակարե-ւորն այն է, որ բանաստեղծութիւն գրելիս, երբեք չե՛մ մտածում եւ չե՛մ որոշում, որ տւեալ բանաստեղծութիւնը կարճ լինի թէ երկար, յանգաւոր լինի թէ անյանգ, սեւ լինի թէ սպիտակ: ՈՐՈՇՈՂԸ, ՀԷՆՑ Ի՛ՆՔԸ, ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԻՒՆՍ Է: Նա է այդ ամէնը որո-շում ու թելադրում ինձ:

-Քո յարաբերութիւնը, կապը այստեղի հայկական համայնքի հետ ինչպէ՞ս է։
-Եթէ գրական շրջանակներին ու գրողներին նկատի ունես, համարեա ոչ մի կապի մէջ չեմ նրանց հետ. Շատ քիչ, այն էլ երբեմն ընկերական հանդիպումներ եմ ունենում որոշների հետ, Նորվանի, Ազատ Մաթեանի, Անդրանիկ Սիմոնեանի եւ Անդրանիկ Խեչումեանի, որոնց հանդիպելիս մեր զրոյցն ընդհանրապէս արւեստի մասին է լինում։ Այսքանը:

-Հայաստանի գրողների հետ որեւէ շփում ունե՞ս:
-Յովհաննէս Գրիգորեանի գիրքը թարգմանելիս, համարեա շաբաթական երկու օր կապւում եւ զրուցում էի նրա հետ. Չէ որ այդ օրերին ա՛յն բամաստեղծի գործերն էի թարգմանում, որը դեռ պատանեկութեան տարիներից իմ պաշտելի բանաստեղծն էր եղել. Մտածում էի՝ հիմա եթէ բախտ է վիճակւել, որ թարգմանեմ նրա գործերը, եւ ինքն էլ կենդանի է, ուրեմն ինչո՞ւ առիթը չօգտագործեմ ու նրա հետ չկապւեմ: Այդպէս, մեր այդ յաճախակի կապերը այնպիսի մտերմութիւն առաջացրեց մեր միջեւ, որի հետեւանքով յաջողեցի շատ հեշտ ու հանգիստ թարգմանել իմ սիրելի բանաստեղծի գործերը:
Նոյնը եղել է Էդւարդ Հախվերդեանի բանաստեղծութիւնները թարգմանելիս: Այսօր, նրա հետ էլ շատ մտերիմ եմ. Նա աւագ եղբօր պէս ինձ շատ բաներ է սովորեցրել:
Էջմիածնում կան բանաստեղծներ, նկարիչներ, գրողներ ու դերասաններ, որոնց թէեւ չեմ հանդիպել, բայց արդէն մտերիմներ ենք։

-Հայաստան գնացե՞լ ես։
-Ցաւօք սրտի, ո՛չ։

-Պարսկական գրական միջավայրի հետ կապդ ինչպէ՞ս է, նոր գրականութեան հետ ինչպէ՞ս։
-Իմ կապը, թէ՛ պարսկական եւ թէ՛ աշխարհի գրականութեան հետ միայն գրքերի եւ գրական կայքերի միջոցով եմ պահում:
Ընդհանրապէս տնից շատ դուրս չեմ գալիս, թէեւ շատ եմ հրաւիրւում դասախօսութիւնների կամ գրական հանդիպումների, բայց հէնց այնպէս, որ ասացի՝ չեմ գնում ու չեմ մասնակցում: Այն կապերն ու յարաբերութիւնները, որոնք ինձ պէտք են ու ինձ բաւարարում են, արդէն գրքերի ու ինտերնետի միջոցով ստացւում է: Ընթերցողներիս, գրաքննադատների եւ գրողների հետ այս միջոցով կապի մէջ եմ:

- Ընդհանուր առմամբ ի՞նչ գրողներից ես ազդւել:
-Երեւի, աւելի շատ արձակագիրներից ու արձակ գործերից եմ ազդւում, քան ասենք՝ ինչ-որ բանաստեղծից կամ նրա գործերից: օրինակ՝ Միլան Կոնդերան, Էռիկ Էմանուէլ Շմիտը, լատինամերիկացի Ֆոէնթէսն ու Բորխէսը: Նրանց գործերը կարդալով աւելի եմ ներշնչւում քան, ասենք, բանաստեղծութիւններ կարդալիս։

-Վերջին խօսք։
-Շատ հաճելի էր: Շատ չասւած խօսքեր ասացի, ու շնորհակալ եմ։

 


ԵՐԲ ԱՆՁԵՒԻ, ԿԸ ԳՆԱՆՔ ԳՐՔԻՑ ՆՄՈՒՇՆԵՐ


ԵՐԲ ԱՆՁՐԵՒԻ, ԿԸ ԳՆԱՆՔ


Բանաստեղծութիւնների ժողովածու
Ամրուդ հրատարակչութիւն, Թեհրան, Գարուն 2012
92 էջ, գինը` 3000 թուման
Գիրքը կարող էք ձեռք բերել հետեւեալ գրախանութներում`
Նաշրէ Չեշմէ, Սարզամինէ Քեթաբ, Լարեստան, Քարնամէ եւ Ալմաս գրախանութներում,
Կենտրոնական, Էբնէ Սինա, Մաջիդիէի եւ Հաֆթ Հոզի Շահրէ Քեթաբ ներում:

Յոյս թիւ 124

13 Յունիս 2012